Τι είναι το κράτος Δικαίου

 

Από την ομιλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Βουλή, στην προ Ημερησίας Διατάξεως συζήτηση, για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου, των Θεσμών και της λειτουργίας του Κοινοβουλίου στην Ελλάδα:

• Σήμερα δεν θα έπρεπε να μιλάμε για τα θέματα του κράτους Δικαίου -χωρίς να υποτιμώ καθόλου τη σημασία της σημερινής συζήτησης. Θα έπρεπε να συζητούμε για τα όσα συμβαίνουν στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή, στον Λίβανο. Θα έπρεπε να συζητούμε για την αμυντική παρουσία της Ελλάδος στην Κύπρο. Θα έπρεπε, πρωτίστως, να συζητούμε για τις σημαντικές, αναπόδραστες οικονομικές συνέπειες της κρίσης στην ελληνική οικονομία και το πώς μπορούν αυτές να αντιμετωπιστούν ή τουλάχιστον να μετριαστούν.Αντί λοιπόν να συζητούμε αυτά σήμερα, τα οποία σας διαβεβαιώνω είναι τα θέματα τα οποία απασχολούν πρώτα και πάνω απ’ όλα την ελληνική κοινωνία -τα ζητήματα της ακρίβειας, των ανατιμήσεων, της κατάστασης που διαμορφώνεται στην αγορά των καυσίμων-, είμαστε εδώ ακόμα μια φορά για να δώσουμε απαντήσεις σε ερωτήματα τα οποία έχουν τεθεί, αντικρούοντας ξανά και ξανά παλιές και έωλες κατηγορίες, οι οποίες έχουν και διαψευστεί αλλά έχουν και κριθεί.
• Θα πρέπει να ξεκινήσουμε αυτή τη συζήτηση συμφωνώντας τουλάχιστον σε κάποιους κοινούς ορισμούς για το τι εννοούμε όταν μιλάμε για κράτος Δικαίου: μία εκλεγμένη κυβέρνηση, με λαϊκή νομιμοποίηση, η οποία λειτουργεί δημοκρατικά και αποτελεσματικά, ένα κοινοβούλιο το οποίο νομοθετεί κανόνες με ισότιμη εφαρμογή, μία Δικαιοσύνη η οποία δρα ανεξάρτητα, μία δικαιοσύνη η οποία απονέμεται στην ώρα της και, τέλος, ένα Δημόσιο, ένα κράτος το οποίο εξυπηρετεί τον πολίτη με διαφάνεια, με ταχύτητα και με αποτελεσματικότητα.
• Κανείς σε αυτή την αίθουσα, πρώτος εγώ, δεν θα ισχυριστεί ότι στα θέματα αυτά η χώρα μας βρίσκεται στο επίπεδο το οποίο θα θέλαμε. Το ερώτημα, όμως, κ. Ανδρουλάκη, είναι: η χώρα τα τελευταία χρόνια, τα τελευταία επτά χρόνια -θα μιλήσω συνολικά για την περίοδο διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας-, η χώρα προοδεύει ή οπισθοχωρεί; Ο αντικειμενικός κριτής, κ. Ανδρουλάκη, της προόδου η οποία έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στο κράτος δικαίου δεν μπορεί παρά να είναι θεσμοί και οργανισμοί οι οποίοι βρίσκονται εκτός της πατρίδας μας.
  • Έχω εδώ την έκθεση για το κράτος Δικαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. … Και φαντάζομαι ότι διαπιστώνετε, έχοντας διαβάσει το κείμενο αυτό, ότι η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει επιτελέσει σημαντικότατη πρόοδο στα θέματα κράτους Δικαίου. Είμαστε μία κυβέρνηση η οποία συμμορφώνεται με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και προσπαθούμε τις χρόνιες ατέλειές μας, χρόνο με τον χρόνο, να τις διορθώσουμε. Καταθέτω τη σχετική έκθεση στα πρακτικά της Βουλής.
  • Democracy Index του έγκυρου περιοδικού «Economist». Κατατάσσεται η χώρα μας ως μία από τις 25 χώρες παγκόσμια που είναι πλήρης δημοκρατία, όχι ως μερική δημοκρατία, με πολλές ευρωπαϊκές χώρες να μην βρίσκονται σε αυτή την κατάταξη.
  • Στις τελευταίες έρευνες της Διεθνούς Διαφάνειας -κατεξοχήν ένας οργανισμός ο οποίος έχει ασκήσει κριτική στη χώρα μας- πάλι δεν είμαστε στο σημείο το οποίο θα θέλαμε. Όμως η χώρα μας προοδεύει τα τελευταία χρόνια και αυτό αποτυπώνεται και στην κατάταξη της Διεθνούς Διαφάνειας.
  • Τέλος, να κάνω μια αναφορά στην τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ, η οποία επίσης δημοσιεύτηκε προ ημερών και η οποία απαντά ευθέως και στα ζητήματα τα οποία συζητούμε σήμερα.
    • Υπογραμμίζει στο πόρισμά του ότι στον τόπο μας υλοποιείται, επιτέλους, μια «ολιστική εθνική στρατηγική κατά της διαφθοράς, η οποία έχει κεντρικό συντονισμό». Και στη συνέχεια, «το νέο πειθαρχικό δίκαιο ενισχύει τη λογοδοσία στο Δημόσιο, διασφαλίζοντας ταχύτητα και διαφάνεια».
    • Ενώ η Ελλάδα, από όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ, έχει τη δεύτερη καλύτερη επίδοση ως προς την πρόοδο την οποία έχει πετύχει στην υλοποίηση των συστάσεων για την αντιμετώπιση της διαφθοράς.
• Κράτος Δικαίου σημαίνει πρώτα απ’ όλα δικαιοσύνη, με την ανεξαρτησία της να σηματοδοτείται και για πρώτη φορά από τη συμμετοχή των ίδιων των δικαστών στην ανάδειξη της ηγεσίας τους. Έχουμε και άλλα βήματα να κάνουμε σε αυτή την κατεύθυνση -θα επανέλθω στη συνέχεια, όταν θα αναφερθώ σε ζητήματα που αφορούν στη Συνταγματική Αναθεώρηση. Έχουν γίνει βήματα, όμως, σε αυτή την κατεύθυνση.
• Κράτος Δικαίου σημαίνει να μην περιμένει ο πολίτης χρόνια και χρόνια προκειμένου να εκδικαστεί η υπόθεσή του στα δικαστήρια. Σήμερα, αντί για 4,5 χρόνια, ο προσδιορισμός μιας υπόθεσης στο Πρωτοδικείο της Αθήνας γίνεται σε επτά μήνες. Οι διαθήκες δημοσιεύονται σε μία εβδομάδα, ενώ χρειάζονταν 450 ημέρες.
• Και βέβαια, όταν μιλάμε για κράτος Δικαίου, μιλάμε για ένα κράτος το οποίο λειτουργεί τελικά υπέρ του πολίτη. Ναι, ένα δίκαιο κράτος είναι ένα ψηφιακό κράτος. Ένα δίκαιο κράτος είναι αυτό το οποίο αντιμετωπίζει τον πολίτη «απρόσωπα», χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, με ταχύτητα, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια.
• Ναι, είναι κράτος Δικαίου, να απονέμονται οι συντάξεις σε λίγους μήνες και όχι σε πολλά χρόνια και να μην απαιτείται καμία ανθρώπινη παρέμβαση προκειμένου κάποιος πολίτης να εξυπηρετηθεί γρηγορότερα. Είναι κράτος Δικαίου το να γίνονται οι μετεγγραφές στα πανεπιστήμια με τρόπο διάφανο και αντικειμενικό, χωρίς πάλι να χρειάζεται κάποια παρέμβαση κάποιου, ο οποίος θα θέλει να εξυπηρετήσει κάποιον φίλο ή ψηφοφόρο του.
• Ναι, είναι κράτος Δικαίου ο Προσωπικός Βοηθός, όταν ένας πολίτης με αναπηρία μπορεί να έχει κάποιον δίπλα του για να μπορεί να τον εξυπηρετεί και να αποδεσμεύεται με αυτόν τον τρόπο η οικογένειά του.
• Ναι, κράτος Δικαίου είναι τα φάρμακα να πηγαίνουν στο σπίτι ενός καρκινοπαθούς και να μην χρειάζεται να περιμένει στην ουρά ενός φαρμακείου. Κράτος Δικαίου είναι και η ψηφιακή κάρτα εργασίας, η οποία προστατεύει τον εργαζόμενο από τις αυθαιρεσίες των εργοδοτών.
• Και βέβαια, κράτος Δικαίου ως προς την προστασία των δικαιωμάτων είναι και η πολύ σημαντική τελευταία μας προσπάθεια κατά του ψηφιακού εθισμού των ανηλίκων, με την απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει από 1/1/2027 την πρόσβαση όλων των παιδιών κάτω των 15 σε συγκεκριμένες πλατφόρμες, οι οποίες προωθούν τον ψηφιακό εθισμό.
• Και βέβαια, όσοι επικαλούνται με ευκολία το κράτος Δικαίου θα πρέπει ακόμα να αθροίσουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί: την επιστολική ψήφο, την ψήφο των αποδήμων, νέες πρακτικές, ένα Υπουργικό Συμβούλιο το οποίο συνεδριάζει κάθε μήνα, με στοχοθεσία, με λογοδοσία, με προγραμματισμό ετήσιο για τις δράσεις της κυβέρνησης.