Την επέκταση των μέτρων αναστολής φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων αλλά και της απαλλαγής από τα δημοτικά τέλη και για τις περιπτώσεις εκτροφών που επλήγησαν από τον αφθώδη πυρετό προωθεί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, στο πλαίσιο διεύρυνσης των παρεμβάσεων στήριξης του πρωτογενούς τομέα, μετά τα κρούσματα στη Λέσβο. Παράλληλα, στο ίδιο πλαίσιο στήριξης εντάσσονται και οι τυροκόμοι, οι οποίοι επηρεάζονται άμεσα από τα μέτρα περιορισμού που επιβάλλονται στο νησί.
Υπενθυμίζεται ότιήδη βρίσκεται σε εφαρμογή ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης στη Λέσβο, με αιχμή την οικονομική στήριξη τόσο των κτηνοτρόφων όσο και της μεταποίησης.
Ειδικότερα,έχει ενεργοποιηθεί πρόγραμμα αποζημιώσεων ύψους έως 8 εκατ. ευρώγια τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή τυριού, ως αποζημίωση για το γάλα που παρέλαβαν κατά τη διάρκεια των μέτρων απαγόρευσης διάθεσης γαλακτοκομικών προϊόντων, για το διάστημα από 15 Μαρτίου έως 5 Απριλίου.
Παράλληλα,έχουν τεθεί σε εφαρμογή διαδικασίες άμεσης αποζημίωσης για τα θανατωμένα ζώα, καθώς και ενίσχυσης για την απώλεια εισοδήματος των κτηνοτρόφων, κατά το πρότυπο που εφαρμόστηκε για την ευλογιά των αιγοπροβάτων. Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται στήριξη για το αυξημένο κόστος ζωοτροφών για το σύνολο των εκτροφών που βρίσκονται εντός ζωνών περιορισμού, καθώς και η προώθηση ειδικής αποζημίωσης για το γάλα που καταστρέφεται ή δεν διατίθεται εξαιτίας των υγειονομικών μέτρων.
Επιπλέον,έχει ήδη ενισχυθεί η επιχειρησιακή δυνατότητα των ελεγκτικών μηχανισμών, με την αποστολή κτηνιάτρων στο νησί, ενώ παράλληλα προωθείται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις βιοασφάλειας, σχέδιο για τη μερική άρση της απαγόρευσης διακίνησης ώριμων τυριών, με στόχο τη σταδιακή επανεκκίνηση της αγοράς.
Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της 23ης Απριλίου 2026 για την προτεινόμενη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού Α.Ε., η Κυβέρνηση στηρίζει αποφασιστικά το στρατηγικό σχέδιο της διοίκησης για την επιτάχυνση του μετασχηματισμού της επιχείρησης και την ενίσχυση του αναπτυξιακού της ρόλου.
Η ΔΕΗ έχει εξελιχθεί σε έναν σύγχρονο, καθετοποιημένο ενεργειακό όμιλο με καθοριστική συμβολή στην οικονομία και την ενεργειακή μετάβαση. Οι επενδύσεις σε παραγωγή, δίκτυα και υπηρεσίες ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα και διασφαλίζουν αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια για πολίτες και επιχειρήσεις.
Σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, η ενέργεια είναι ζήτημα ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας.Η ενίσχυση της ΔΕΗ αποτελεί στρατηγική επιλογή της χώρας.
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθιστά σαφές ότιη διατήρηση ισχυρής και αυξημένης συμμετοχής του Δημοσίου στη ΔΕΗ αποτελεί κεντρική πολιτική επιλογή, με στόχο την προστασία του δημόσιου συμφέροντος και τη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας.Στο πλαίσιο αυτό, η Κυβέρνηση ανακοινώνει την πρόθεσή της να συμμετάσχει στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, ώστε να διατηρήσει, άμεσα ή έμμεσα, ποσοστό 33,4% στη ΔΕΗ.
Η απόφαση αυτή εντάσσεται σε μια σαφή στρατηγική. Ενισχύουμε τις επενδύσεις, διαμορφώνουμε μεγαλύτερες και ισχυρότερες ελληνικές επιχειρήσεις και επιταχύνουμε τη μετάβαση σε μια πιο εξωστρεφή Ελλάδα, με εταιρείες που ανταγωνίζονται διεθνώς και στηρίζουν με συνέπεια και διάρκεια την ανάπτυξη της οικονομίας.
Δέσμη μέτρων στήριξης της ακτοπλοΐας, ύψους 55-57 εκ. ευρώ, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων, παρουσίασε στη Βουλή ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας.
Βασική επιδίωξη της κυβέρνησης είναι να αποτραπεί η μετακύλιση της αύξησης του κόστους των καυσίμων στους επιβάτες, ώστε να διατηρηθούν οι τιμές των εισιτηρίων σε προσιτά επίπεδα για τον μέσο Έλληνα πολίτη και την ελληνική οικογένεια, διασφαλίζοντας παράλληλα την απρόσκοπτη πρόσβαση στα νησιά.
Το συνολικό κόστος της κρίσης εκτιμάται ήδη μεταξύ 36 και 40 εκατομμυρίων ευρώ, δημιουργώντας πιέσεις τόσο στη βιωσιμότητα του κλάδου όσο και στην καθημερινότητα των πολιτών που εξαρτώνται από τις θαλάσσιες μετακινήσεις.
Με τη δέσμη μέτρων που προωθείται, το κράτος αναλαμβάνει την κάλυψη του κόστους των υποχρεωτικών εκπτώσεων που ήδη παρέχουν οι ακτοπλοϊκές εταιρείες. Με τον τρόπο αυτό, ενισχύονται οι εταιρείες χωρίς να μετακυλίεται το επιπλέον κόστος στους επιβάτες, ενώ παράλληλα δημιουργούνται συνθήκες σταθερότητας για την αγορά.
Η παρέμβαση αυτή έχει έντονο κοινωνικό πρόσημο, καθώς καλύπτει ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων που ήδη δικαιούνται υποχρεωτικές εκπτώσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, όπως φοιτητές με έκπτωση 50%, παιδιά με εκπτώσεις που φτάνουν έως και 75% ή πλήρη απαλλαγή ανάλογα με την ηλικία, πολύτεκνοι με έκπτωση 50%, άτομα με αναπηρία και μειωμένη κινητικότητα με έκπτωση 50%, άποροι με πλήρη απαλλαγή και οι συνοδοί τους.Παράλληλα, καλύπτονται και ειδικές κατηγορίες όπως οι μόνιμοι κάτοικοι μικρών νησιών, στο πλαίσιο της νησιωτικής πολιτικής. Με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζεται ότι οι εκπτώσεις αυτές διατηρούνται στο σύνολό τους χωρίς να επιβαρύνονται ούτε οι πολίτες ούτε η βιωσιμότητα των δρομολογίων.
Στην εκταμίευση πόρων ύψους 1,18 δις ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προχώρησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στη συνέχεια της θετικής αξιολόγησης του σχετικού διπλού αιτήματος που είχε καταθέσει η Ελλάδα τον περασμένο Δεκέμβριο.
Μετά την εκταμίευσηη Ελλάδα έχει πλέον εισπράξει 24,6 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ποσό που αντιστοιχεί σε 68,5% του συνολικού προϋπολογισμού. Το διπλό αίτημα περιλάμβανε το 7ο αίτημα για τις επιχορηγήσεις και το 6ο αίτημα για τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης.
Τα 22 ορόσημα που εκπληρώθηκαν για την υποβολή του 7ου αιτήματος για τις επιχορηγήσεις αποτυπώνουν την πρόοδο υλοποίησης σε έργα και μεταρρυθμίσεις σε μια σειρά από καίριους τομείς για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Ενδεικτικά:
Στον τομέα της δημόσιας υγείας περιλαμβάνεται η ολοκλήρωση εκτεταμένων εργασιών ανακαίνισης σε 9 νοσοκομεία και έργων ενεργειακής αναβάθμισης, εκσυγχρονισμού και δημιουργίας μονάδων χρόνιων νοσημάτων σε 15 Κέντρα Υγείας σε ολόκληρη τη χώρα.
Στον τομέα της κοινωνικής προστασίας ολοκληρώθηκε η τοποθέτηση προσωπικού βοηθού για την υποστήριξη πάνω από 1.500 ωφελούμενων ΑΜΕΑ και η έκδοση 847.000 προπληρωμένων καρτών σε δικαιούχους κοινωνικών επιδομάτων.
Στον τομέα του εκσυγχρονισμού και της ψηφιοποίησης δημοσίων υποδομών και υπηρεσιών, υλοποιήθηκε η προμήθεια νέου ψηφιακού εξοπλισμού στα ΚΕΠ για 269 Δήμους της χώρας, παραδόθηκε νέο πληροφοριακό σύστημα και εξοπλισμός για τις οικονομικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ, ενώ απλοποιήθηκαν και ψηφιοποιήθηκαν οι διαδικασίες για τις άδειες οδήγησης και κυκλοφορίας οχημάτων.
Στον τομέα της ενέργειας περιλαμβάνονται θεσμικές μεταρρυθμίσεις για το πλαίσιο της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών, για τη δέσμευση, χρήση και αποθήκευση CO₂ και για τις συμβάσεις δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το 6ο αίτημα πληρωμής δανείων περιλάμβανε 4 ορόσημακαι συγκεκριμένα:
την υπογραφή συμβάσεων χαμηλότοκων επιχειρηματικών δανείων με δανειακούς πόρους ΤΑΑ ύψους 9,8 δισ. ευρώ,
την συμβασιοποίηση 500 εκ. ευρώ δανείων ΤΑΑ σε στεγαστικά δάνεια για το Πρόγραμμα Σπίτι μου ΙΙ,
την διάθεση 500 εκ. ευρώ δανείων ΤΑΑ ως εγγυήσεις μέσω INVEST EU για την πρόσβαση στη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων
την υπογραφή συμφωνιών χρηματοδότησης της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων με επενδυτικά σχήματα ύψους 500 εκ., στο πλαίσιο του προγράμματος συνεπένδυσης σε κεφάλαιο επιχειρηματικών συμμετοχών.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Οικονομίας και Παραγωγικότητας, Εφαρμογής και Απλούστευσης Valdis Dombrovskis.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν οι οικονομικές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή στην ευρωπαϊκή οικονομία, η ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, καθώς και η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Επίτροπος Dombrovskis παρέδωσε στον Πρωθυπουργό τον φάκελο με την έγκριση της εκταμίευσης της 7ης δόσης από τα κονδύλια του ΤΑΑ που δικαιούται η Ελλάδα, ύψους 1,18 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στον διάλογο που είχαν κατά την έναρξη της συνάντησης ο Valdis Dombrovskis, μεταξύ άλλων, ανέφερε:
Πράγματιη Ελλάδα συγκαταλέγεται σήμερα στις ευρωπαϊκές οικονομίες με τις καλύτερες επιδόσεις. Σε αυτό συνέβαλαν επίσης, σε μεγάλο βαθμό, τα κονδύλια της ΕΕ, τα οποία παραμένουν στη χώρα για να στηρίξουν κρίσιμες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις προκειμένου να υλοποιηθούν.
Συνολικά, λοιπόν, όπως ανέφερα,η Ελλάδα έχει ένα ισχυρό ιστορικό στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και την αντιμετώπιση των μακροχρόνιων διαρθρωτικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει, με εντυπωσιακά αποτελέσματα αν εξετάσει κανείς τόσο την εξέλιξη του χρέους όσο και της ανεργίας.
Tο ΑΕΠ της Ελλάδας αυξήθηκε κατά περίπου 13,4% σε σύγκριση με το 2018.
Το χρέος έχει μειωθεί κατά σχεδόν 43% του ΑΕΠ από το προ-COVID υψηλό του 2018.
Η ανεργία επίσης έχει μειωθεί δραστικά από το υψηλό του 28% στα μέσα του 2013 στο 8,4% στο τέλος του περασμένου έτους. Πρόκειται, λοιπόν, για μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη από κάθε άποψη.
Ποιο είναι το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων και πως καλύπτεται;
Η κυβέρνηση έχει ήδη διαθέσει 300 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, μέσω παρεμβάσεων όπως είναι η επιδότηση στο ντίζελ, το fuel pass, η στήριξη στα λιπάσματα, η ενίσχυση των ακτοπλοϊκών εταιρειών, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων. Από τον δημοσιονομικό χώρο που απομένει επιστρέφουμε το μεγαλύτερο μέρος του, δηλαδή άλλα 500 εκατομμύρια ευρώ, πίσω στην κοινωνία. Αυτό το πλεόνασμα έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί δεν είναι συγκυριακό. Δεν προέρχεται από υπερφορολόγηση των πολιτών, ούτε από κάποια προσωρινή συγκράτηση δαπανών. Είναι αποτέλεσμα μιας βαθιάς διαρθρωτικής αλλαγής στον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις το 10% του επιπλέον πλεονάσματος προέρχεται από έμμεσους φόρους. Η υπεραπόδοση είναι αποτέλεσμα ανάπτυξης της οικονομίας, της μείωσης της ανεργίας, της αύξησης των επενδύσεων. Ταυτόχρονα προέρχεται από την εντατικοποίηση της μάχης κατά της φοροδιαφυγής, από την αποτελεσματικότερη διαχείριση των δαπανών, την ψηφιοποίηση των συναλλαγών που ενισχύει τη φορολογική συμμόρφωση και την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία περιορίζει την αδήλωτη εργασία και που ενισχύει τη διαφάνεια.
Πώς προέκυψαν τελικά τα 800 εκατομμύρια ευρώ που θα διατεθούν στους πολίτες;
Ο δημοσιονομικός χώρος των 800 εκατομμυρίων προέρχεται, πρώτον, από αναγνώριση ως μόνιμων εσόδων περίπου 200 εκατομμυρίων για το 2026 και από την εξοικονόμηση δαπανών ύψους 600 εκατομμυρίων.
Τα έσοδα που αναγνωρίζονται ως μόνιμα με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες προέρχονται από νομοθετική παρέμβαση ή κανονιστική παρέμβαση του κράτους.
Είναι η επέκταση της κάρτας εργασίας σε χονδρεμπόριο, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εταιρείες ενέργειας που έγινε τον Νοέμβριο και επέφερε επιπλέον 120 εκατομμύρια ευρώ, η φορολόγηση των διαδικτυακών παιγνίων που εξαγγείλαμε τον προηγούμενο μήνα, που έχει 50 εκατομμύρια φέτος, 100 εκατομμύρια το 2027, σε πλήρες έτος.
Και 33 εκατομμύρια ευρώ είναι η εκτίμηση των επιπλέον φορολογικών εσόδων από το ηλεκτρονικό πελατολόγιο στα συνεργεία, τα πλυντήρια αυτοκινήτων κτλ..
Σε ό,τι αφορά το σκέλος των δαπανών: Η μόνιμη εξοικονόμηση δαπανών, αφού αναλύθηκαν τα στοιχεία του 2025, εκτιμάται σε 600 εκατομμύρια ευρώ.
Άρα 600 εξοικονόμηση δαπανών και 200 ενεργητικά μέτρα εσόδων, 800 εκατομμύρια, που είναι ακριβώς τα ποσά που έχουμε διαθέσει με βάση όσα επιτρέπει ο δείκτης δαπανών.
Μήπως τελικά τα μέτρα δεν αφορούν τους πολλούς, λόγω των κριτηρίων που υπάρχουν;
Όχι, αντιθέτως η «περίμετρος» των μέτρων έχει διευρυνθεί σημαντικά μέσω της αύξησης των εισοδηματικών και άλλων κριτηρίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέτρα στήριξης καλύπτουν το 85% των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, το 86% των ενοικιαστών και το 80% των οικογενειών με προστατευόμενα τέκνα, που σημαίνει ότι στηρίζεται η συντριπτική πλειονότητα των νοικοκυριών. Και βέβαια το 100% των αγροτών σε ό,τι αφορά την επιδότηση με 15% της αγοράς λιπασμάτων και το 100% των οφειλετών με ληξιπρόθεσμα χρέη έως το τέλος του 2023 για ένταξη στη ρύθμιση των 72 δόσεων.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το επίδομα των 300 ευρώ καθαρά θα το λάβουν όλοι οι συνταξιούχοι με οικογενειακό εισόδημα έως 25.000 οι άγαμοι (από 14.000) και 35.000 οι έγγαμοι (από 26.000), ενώ αυξάνονται και το όρια της αξίας της ακίνητης περιουσίας στα 300.000 (από 200.000) και 400.000 (από 300.000) αντίστοιχα. Συνολικά διευρύνονται οι δικαιούχοι κατά 420.000 (σύνολο δικαιούχων της ενίσχυσης 1,87 εκατ. συνταξιούχοι από 1,45 εκατ. δικαιούχους προηγουμένως). Σημειώνουμε ότι όσοι λαμβάνουν αναπηρική σύνταξη δεν υπάρχει όριο ούτε ηλικιακό ούτε εισοδηματικό.
Αντίστοιχα, για την επιστροφή ενοικίου αυξάνονται τα όρια εισοδήματος (από τα 20.000 στα 25.000 για τους άγαμους και από τα 28.000 στα 35.000 για τους έγγαμους, πλέον 5.000 για κάθε τέκνο ενώ για μονογονεϊκές από τα 31.000 στα 39.000, πλέον 5.000 για κάθε τέκνο μετά το πρώτο). Το μέτρο πλέον καταλαμβάνει το 86% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον, συνολικά 1 εκατομμύριο δικαιούχοι).
Επίσης για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση 150 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο που θα δοθεί χωρίς αίτηση στα τέλη Ιουνίου το όριο εισοδήματος για ζευγάρι με 1 παιδί ανέρχεται σε 40.000 ευρώ αυξανόμενο κατά 5.000 για κάθε επιπλέον τέκνο (για μονογονεϊκή οικογένεια 39.000 ευρώ αυξανόμενο κατά 5.000 για κάθε επιπλέον τέκνο). Δικαιούχοι είναι περίπου 1.000.000 νοικοκυριά.
Γιατί δεν μπορούμε να διαθέσουμε περισσότερα από 800 εκατομμύρια ευρώ αφού το πλεόνασμα είναι μεγαλύτερο;
Το κριτήριο που ισχύει με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες είναι το όριο των καθαρών δαπανών. Δεν πρέπει να ξεπεράσουμε το όριο αυτό, να θυμίσουμε ότι ήδη 9 χώρες είναι σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος επειδή ξεπέρασαν το συγκεκριμένο μέτρο, με αποτέλεσμα να προχωρούν σε περιστολές δαπανών ή αυξήσεις φόρων.
Με τα μέτρα που ανακοινώθηκαν χθες έχουν καλυφθεί 800 εκατομμύρια ενώ απομένει ένας χώρος περίπου 200 εκατομμυρίων για φέτος, που όμως έχει κρατηθεί γιατί κανείς δεν γνωρίζει τις διεθνείς εξελίξεις και την πορεία των τιμών ενέργειας.
Ναι, αλλά το πλεόνασμα του 2025 από 3,7% που το υπολογίζατε ανήλθε τελικά στο 4,9%, δηλαδή ήταν υψηλότερο κατά 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Μήπως αυτό προέκυψε από την υπερφορολόγηση των πολιτών μέσω του ΦΠΑ, όπως υποστηρίζει η αντιπολίτευση;
Όχι, ο ΦΠΑ δεν επηρέασε παρά μόλις κατά 10% στην αύξηση του πλεονάσματος. Πώς προήλθε το αποτέλεσμα του 2025, που ήταν 2,9 δισ. ευρώ παραπάνω; Από τα 2,9 δισ. ευρώ, τα 1,2 δισ. ευρώ είναι παραπάνω έσοδα και 1,7 δισ. ευρώ λιγότερες δαπάνες.
Από τα 1,2 δισ. ευρώ παραπάνω έσοδα, 500 εκατομμύρια είναι από τους φόρους, εκ των οποίων 250 εκατομμύρια είναι ο ΦΠΑ, 214 εκατ. ο φόρος εισοδήματος και 32 εκατομμύρια λοιποί φόροι. Άρα το επιχείρημα ότι το πλεόνασμα των 2,9 δισ. ευρώ το δημιούργησε ο ΦΠΑ, δεν ισχύει. Ο ΦΠΑ είναι μόλις 250 εκατομμύρια στα 2,9 δισ. ευρώ, ούτε το 10%. Επίσης, η αύξηση του φόρου εισοδήματος κατά 210 εκατομμύρια και των ασφαλιστικών εισφορών κατά 150 εκατομμύρια προέρχεται από τους υψηλότερους μισθούς και τη χαμηλότερη ανεργία. Ακόμη 463 εκατομμύρια είναι έσοδα νομικών προσώπων από επιπλέον μερίσματα, καλύτερη πορεία εσόδων στο Κτηματολόγιο και την Αναπτυξιακή Τράπεζα. Και επίσης 117 εκατομμύρια είναι λοιπά έσοδα των φορέων γενικής κυβέρνησης.
Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες που είναι μειωμένες κατά 1,7 δισ, αυτό οφείλεται διότι 1,1 δισ. είναι ετεροχρονισμένες δαπάνες, (δηλαδή έχουν μετατεθεί για φέτος κ.λπ.) και 600 εκατομμύρια μόνιμες μειώσεις δαπανών.
Παράδειγμα ετεροχρονισμένων δαπανών του 1,1 δισ. ευρώ είναι η μικρότερη μισθολογική δαπάνη λόγω των αποχωρήσεων που αναπληρώθηκαν όμως τέλη Νοεμβρίου και Δεκέμβριο με προσλήψεις, άρα είχαμε 170 εκατομμύρια όφελος το 2025, που δεν υπάρχει όμως το 2026 γιατί έχουν γίνει πλέον οι προσλήψεις των δημοσίων υπαλλήλων.
Επίσης είχαμε 156 εκατομμύρια μη ανάλωση του αποθεματικού που έχουμε για φυσικές καταστροφές στον τακτικό προϋπολογισμό, γιατί είχαμε καλύτερη πορεία όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές το 2026 και δεν αναλώθηκε κλπ.
Μετά τις ανακοινώσεις των μέτρων ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για την ΔΕΘ;
Ας μην προτρέχουμε, ωστόσο είναι σαφές ότι η επιλογή του Πρωθυπουργού και η επιλογή της κυβέρνησης είναι η μόνιμη αφαίρεση βαρών.
Τι έχουμε κάνει μέχρι τώρα; Έχουμε αφαιρέσει πάνω από 83 φόρους και εισφορές όλα αυτά τα χρόνια, αφαιρούμε βάρη από την οικονομία και έχουμε πετύχει ταυτόχρονα να έχουμε τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωζώνη και να μειώνουμε το δημόσιο χρέος με τους ταχύτερους ρυθμούς σε όλη την Ευρώπη.
Για το 2027 ο δημοσιονομικός χώρος είναι 1 δισ. ευρώ ο χώρος. Απομένουν περίπου 100-200 για φέτος και 1 δισ. για το 2027, δηλαδή το 0,4% του ΑΕΠ. Σημειώνουμε ότι για το 2027 έχουν ήδη εξαγγελθεί μια σειρά μέτρων που έχουν επιπλέον δημοσιονομικό κόστος σε σχέση με το 2026, (όπως για παράδειγμα η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ που έχει μειωθεί φέτος κατά 50% για τους χιλιάδες μικρούς οικισμούς, η αύξηση των συντάξεων με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς κλπ).
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι όλο το υπερπλεόνασμα έπρεπε να δοθεί για την αναστολή του ΦΠΑ σε τρόφιμα και φάρμακα, την μείωση του ειδικού φόρου και στη 13η σύνταξη. Τι απαντάτε;
Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ ισοδυναμούν μόνο με 3 δισ. ! Αυτό το οποίο προτείνει ο κ. Φάμελλος παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Να το πω σε απλά ελληνικά: είναι παράνομο. Έχουμε τον ευρωπαϊκό κανόνα για τις δαπάνες. Ας μας πει ο κ. Φάμελλος με ποια νομική βάση θα μπορούσε να δώσει αυτά τα 3 δισ..
Εμείς είπαμε ότι ο δημοσιονομικός χώρος για φέτος είναι συν 1 δισ. Κρατάμε περίπου τα 200 εκατομμύρια , έχουμε ήδη δώσει τα 300 και ανακοινώνουμε άλλα 500. Το 1 δισ. είναι αυτό που μας επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Το υπόλοιπο πάει κατά βάση στο χρέος. Αυτή είναι η λογική όλων αυτών των κανόνων. Εξυπηρετείς το χρέος ταυτοχρόνως.
Δεν θα μπορούσατε να μειώσετε τον ΦΠΑ στα τρόφιμα;
Εμείς κάναμε μια επιλογή να τα δώσουμε απ' ευθείας στους πολίτες, σε οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους, ενοικιαστές. Η μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος λέει ότι όταν μειώνεις στον ΦΠΑ μόνο το 19% φτάνει στον κόσμο. Για αυτό προτιμήσαμε την απευθείας στήριξη των πολιτών.
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συμμετείχε σε συζήτηση με τον Πρόεδρο της Γαλλίας Emmanuel Macron, στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργάνωσε η εφημερίδα «Καθημερινή» με θέμα «Προκλήσεις για την Ευρώπη – Ο δρόμος προς το αύριο», στη Ρωμαϊκή Αγορά Αθηνών. Τη συζήτηση συντόνισε ο Διευθυντής της «Καθημερινής», Αλέξης Παπαχελάς. Ακολουθούν οι τοποθετήσεις του Πρωθυπουργού (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, αναφερόμενος στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ευρώπη στην παγκόσμια σκηνή, ο Πρωθυπουργός σημείωσε:
Καταρχάς, σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, κ. Παπαχελά, και εσένα Emmanuel που δέχτηκες να πραγματοποιήσουμε αυτή τη συζήτηση σε αυτόν τον πραγματικά μοναδικό χώρο. Και πιστεύω ότι αυτή η συζήτηση και η ερώτησή σας είναι ιδιαίτερα επίκαιρες σε μια εποχή που πράγματι υπάρχει ανησυχία για την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ανταποκριθεί στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις.
Συμφωνώ, όμως, με τον Πρόεδρο ότι αυτή η πρόκληση αποτελεί επίσης μία μοναδική ευκαιρία για την Ευρώπη, και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ευρώπη σφυρηλατήθηκε μέσα από μια αλληλουχία κρίσεων. Η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν ήταν ποτέ γραμμική. Υπήρξαν περίοδοι ταχείας αλλαγής και περίοδοι κατά τις οποίες δεν συνέβησαν πολλά.
Πιστεύω ότι αυτή η συγκυρία μας προσφέρει πραγματικά την ευκαιρία να αναλάβουμε δράση σε δύο μέτωπα. Το πρώτο είναι να αποδώσουμε περισσότερη ουσία στην έννοια της στρατηγικής αυτονομίας. Θα έλεγα ότι η Γαλλία και η Ελλάδα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της συζήτησης. Και αν κοιτάξετε την αμυντική συμφωνία που υπογράφηκε το 2021, ήταν ουσιαστικά η πρώτη σαφής απόδειξη του τι εννοούμε με τον όρο «συνεργασία μεγάλης κλίμακας». Τότε ήμασταν μόνο οι δύο μας. Αύριο, βέβαια, θα ανανεώσουμε αυτή τη συμφωνία.
Πιστεύω όμως ότι υπάρχει μια καλύτερη κατανόηση ότι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης ως προς την άμυνα. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερες δαπάνες αλλά και με πιο έξυπνο τρόπο, την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και παράλληλα να ενθαρρύνουμε το οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων στον τομέα της άμυνας να αναπτυχθεί πραγματικά, σε μια εποχή που το πεδίο της μάχης μεταβάλλεται ριζικά.
Η δεύτερη πρόκληση, ασφαλώς, είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς μας. Η έκθεση Draghi, την οποία διαβάσαμε και επικροτήσαμε όλοι, πιστεύω ότι παρουσιάζει μια αρκετά ακριβή διάγνωση των προβλημάτων αλλά και των ευκαιριών που έχουμε ως ενωμένη ήπειρος.
Είμαστε μια μεγάλη αγορά, είμαστε μια μεγάλη εμπορική δύναμη, μπορούμε να κάνουμε πολύ περισσότερα σε μεγάλη κλίμακα, αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουμε ζητήματα που σχετίζονται με την ενιαία αγορά, που σχετίζονται με την ενέργεια. Έχουμε μια εντελώς κατακερματισμένη αγορά ενέργειας. Πρέπει να γίνουμε πολύ πιο ανταγωνιστικοί στον τομέα της ενέργειας. Πρέπει να περάσουμε από τα λόγια στα έργα όσον αφορά την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, να κινητοποιήσουμε ιδιωτικά κεφάλαια προκειμένου να επενδύσουν στην οικονομία μας.
Και θα έλεγα ότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπάρχει μια γενική κατανόηση ότι αυτές είναι αποδεκτές αρχές, οπότε τώρα πρέπει να περάσουμε από τη συμφωνία για το τι πρέπει να κάνουμε στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών.
Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα είναι πραγματικά καθοριστικής σημασίας για την Ευρώπη. Σήμερα συζητήσαμε για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, για το πόσα χρήματα μπορούμε να διαθέσουμε γι’ αυτούς τους φιλόδοξους στόχους. Πιστεύω ότι θα έχουμε μια δύσκολη συζήτηση ώστε να πείσουμε ίσως τους πιο δημοσιονομικά συντηρητικούς φίλους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ότι πρέπει να κινητοποιήσουμε και ευρωπαϊκούς πόρους, όχι μόνο εθνικούς, για την υλοποίηση αυτών των στόχων.
Θα ήθελα όμως να ολοκληρώσω την πρώτη μου τοποθέτηση λέγοντας ότι είχαμε μια παρόμοια συζήτηση το 2020, όταν πολλές χώρες, θυμάμαι η Angela Merkel ήταν αντίθετη στο NextGenerationEU μέχρι που άλλαξε γνώμη και συνειδητοποίησε ότι αυτή είναι πραγματικά η κατάλληλη στιγμή για να κινητοποιηθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι προκειμένου να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις.
Επομένως, πιστεύω ότι μας περιμένει απαιτητική δουλειά τους επόμενους μήνες, αλλά παραμένω αρκετά αισιόδοξος ότι, σε αυτό το σημείο καμπής, η Ευρώπη έχει να διαδραματίσει έναν πολύ πιο σημαντικό ρόλο. Και αυτό είναι κάτι που κατανοεί τόσο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσο και, πιστεύω, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το κατανοεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Βέβαια, η Ευρώπη δεν κινείται πάντα με τους ρυθμούς που πολλοί προσδοκούν. Όταν όμως κινείται, μπορεί να κάνει μεγάλα βήματα.
Ερωτηθείς για το ζήτημα της υπερβολικής ρύθμισης στην Ευρώπη, αν αυτό μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την ανταγωνιστικότητα, αλλά και αν οι πολιτικοί μπορούν να επικοινωνήσουν με τους πολίτες ώστε να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε:
Καταρχάς, επιτρέψτε μου να αναπτύξω περαιτέρω αυτό που είπε ο Emmanuel σχετικά με τη ρύθμιση, διότι αποτελεί και μια έμμεση απάντηση σε αυτό που μόλις με ρωτήσατε. Το «28ο καθεστώς», η ιδέα ότι μπορεί να υπάρχει ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο που να ισχύει για τις νεοφυείς επιχειρήσεις και μέσω του οποίου να μπορούν να λειτουργούν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ήταν μια πρόταση του Enrico Letta, κάτι που υποστηρίξαμε με ενθουσιασμό και που θα γίνει πραγματικότητα πολύ σύντομα. Αυτό είναι ένα παράδειγμα, θα έλεγα, έξυπνης απορρύθμισης, αλλά και ρύθμισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Είμαι ένθερμος υποστηρικτής του να επιλέγουμε έξυπνα τις ρυθμιστικές μας μάχες έναντι των ΗΠΑ. Και συμφωνώ απόλυτα με τον Emmanuel, υπάρχουν δύο τομείς που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Ο πρώτος είναι η προστασία των παιδιών και των εφήβων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το εθιστικό scrolling.
Προσδοκώ ότι η δυναμική που έχει δημιουργηθεί σε εθνικό επίπεδο θα μεταφερθεί πολύ σύντομα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πιστεύω ότι πρέπει να στείλουμε ένα πολύ σαφές μήνυμα και στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας ότι υπάρχουν ορισμένα πράγματα που υπερβαίνουν τα όρια, ότι δεν μπορούν να κερδίζουν χρήματα «αιχμαλωτίζοντας» την προσοχή των παιδιών μας, επειδή γνωρίζουμε ότι αυτό είναι επιζήμιο για την ψυχική τους υγεία.
Η δεύτερη μάχη την οποία θα δώσουμε είναι η διαφύλαξη του δημόσιου χώρου. Όταν οι πολίτες συζητούσαν στην αρχαία Αθήνα, ακόμα και τότε υπήρχαν ψευδείς ειδήσεις, υπήρχαν φήμες, έπρεπε να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις του λαϊκισμού. Αυτό που συμβαίνει τώρα, όμως, ξεκάθαρα καθίσταται ανεξέλεγκτο.
Επομένως, η θέσπιση κατάλληλων κανόνων όσον αφορά τη δημόσια σφαίρα, ακόμη και όσον αφορά την ανωνυμία, η αντιμετώπιση του ζητήματος της τεχνητής νοημοσύνης και των deepfakes, που ήδη απασχολούν τη συζήτησή μας, αυτά θα αποτελέσουν μεγάλη πρόκληση για όλους μας, ειδικά για όσους θα έχουν εκλογικές αναμετρήσεις στο προσεχές μέλλον.
Τώρα, όσον αφορά την ερώτησή σας, πιστεύω ότι πρέπει να έχουμε επίγνωση, με σαφήνεια, του τι προσδιορίζουν οι πολίτες ως το κύριο μέλημά τους. Εάν η κύρια ανησυχία τους είναι το προσιτό κόστος ζωής -που πράγματι είναι, το υψηλό επίπεδο των τιμών-, πρέπει να θέσουμε το πλαίσιο της συζήτησής μας μέσα από αυτό το πρίσμα. Πρέπει να εξηγήσουμε στους πολίτες ότι η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σημαίνει καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ότι το ελεύθερο εμπόριο συνεπάγεται χαμηλότερες τιμές, ότι η ύπαρξη μιας λειτουργικής αγοράς θα προωθήσει την ευημερία της Ευρώπης, σε σημείο που θα μπορούμε να συνεχίσουμε να χρηματοδοτούμε το μοναδικό ευρωπαϊκό κράτος κοινωνικής πρόνοιας.
Πιστεύω λοιπόν ότι έχετε δίκιο στο να μην γίνονται αυτές οι συζητήσεις υπερβολικά τεχνικές, να μην χρησιμοποιείται η παραδοσιακή ορολογία των Βρυξελλών, αλλά να εξηγείται στους πολίτες γιατί, για παράδειγμα, μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μπορεί να είναι ευεργετική για τους παραγωγούς ελαιολάδου μας, διότι ανοίγει η αγορά της Ινδίας παραδείγματος χάρη, και έτσι θα προωθηθούν οι εξαγωγές. Γιατί, επίσης, η στήριξη του οικοσυστήματος των νεοφυών επιχειρήσεων θα σημαίνει την επιστροφή Γάλλων ή Ελλήνων, νεαρών Ελλήνων από τις ΗΠΑ, για να εργαστούν και να δημιουργήσουν θεμελιώδη μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, επειδή αυτό σημαίνει καλύτερους μισθούς, μεγαλύτερη παραγωγικότητα.
Επομένως, είναι κρίσιμο να γίνει η σύνδεση μεταξύ του σημαίνει η αύξηση της παραγωγικότητας στο μακροοικονομικό επίπεδο και του νοήματος που έχει για τους απλούς ανθρώπους. Το έχουμε συζητήσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Δεν σημαίνει κάτι όταν μιλάμε για την παραγωγικότητα αυτή καθαυτή. Οι πολίτες σήμερα δυσκολεύονται με τις τιμές και η απάντηση σε αυτό είναι καλύτεροι μισθοί, χαμηλότεροι φόροι. Αλλά αυτό μπορείς να το πετύχεις μόνο αν βελτιώσεις την παραγωγικότητα.
Σε ερώτηση για τη διαφωνία Γαλλίας-Γερμανίας όσον αφορά στην ανάπτυξη ενός νέου ευρωπαϊκού μαχητικού αεροσκάφους (FCAS) και τις γενικότερες καθυστερήσεις και ενδοιασμούς στους κόλπους της ΕΕ, ο Πρωθυπουργός ανέφερε:
Εμείς δεν κατασκευάζουμε μαχητικά αεροσκάφη. Απλώς τα αγοράζουμε. Θα θέλαμε απλώς να συμμετέχουμε περισσότερο σε αυτό το έργο.
Αυτό είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα εξορθολογισμού των προμηθειών μας και επίτευξης καλύτερων τιμών. Με τη συμβολή των ελληνικών ναυπηγείων, τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν ακόμη περισσότερο. Πιστεύω ότι αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα του τι εννοούμε με τον εξορθολογισμό των προδιαγραφών και την επίτευξη οικονομιών κλίμακας.
Αναφέρατε το παράδειγμα της Airbus, και πιστεύω ότι είναι εύστοχο. Το πρόβλημα είναι ότι οι κανόνες μας για τις συγχωνεύσεις εστίαζαν αποκλειστικά στην ενιαία αγορά. Έτσι, προσπαθήσαμε να αποτρέψουμε τις εταιρείες από το να γίνουν υπερβολικά μεγάλες, ώστε να μην αποκτούν πλεονέκτημα έναντι άλλων ευρωπαϊκών «παικτών». Αυτή η λογική είναι πλέον εντελώς ξεπερασμένη, τουλάχιστον σε ορισμένους τομείς. Θυμάστε μια γνωστή συγχώνευση στον τομέα των σιδηροδρόμων που τελικά δεν υλοποιήθηκε, επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκείνη την εποχή θεώρησε ότι αποτελούσε απειλή για την ενιαία αγορά.
Τώρα όμως ανταγωνιζόμαστε με ισχυρές δυνάμεις. Την Κίνα, η οποία, όπως είπε ο Πρόεδρος, επιδοτεί σε μεγάλο βαθμό μια σειρά από τομείς και επεκτείνεται στη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας. Και πρέπει να κατανοήσουμε πλήρως ότι ο συνδυασμός της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής στην κλίμακα που βλέπουμε στην Κίνα αποτελεί κολοσσιαία απειλή για ολόκληρο τον μεταποιητικό μας κλάδο, όχι μόνο στους τομείς στους οποίους σήμερα υπάρχει ανταγωνισμός από την πλευρά των Κινέζων. Πρέπει λοιπόν να το έχουμε αυτό υπόψη μας.
Άρα, να αλλάξουμε τους κανόνες συγχωνεύσεων και να δείξουμε μεγαλύτερη γενναιοδωρία προς ευρωπαϊκούς «πρωταθλητές». Για παράδειγμα, είμαστε μια χώρα μεσαίου μεγέθους, όταν η Euronext ήρθε και ήθελε να αγοράσει το χρηματιστήριό μας, η κυβέρνηση ήταν θετικά διακείμενη, γιατί κατανοούμε ότι πρέπει να υπάρξει ένταξη σε μεγαλύτερες εταιρείες για να επιτύχουμε οικονομίες κλίμακας.
Και όσον αφορά το μαχητικό αεροσκάφος επόμενης γενιάς, ελπίζω πραγματικά ότι θα βρείτε έναν τρόπο να το διευθετήσετε με τους Γερμανούς. Διότι μου φαίνεται αδιανόητο, δεδομένου ότι θέλουμε να συμμετέχουμε σε αυτό το έργο, να κληθούμε να επιλέξουμε μεταξύ δύο μαχητικών αεροσκαφών 6ης γενιάς, δεν έχουμε την πολυτέλεια στην Ευρώπη για κάτι τέτοιο. Έχω λοιπόν πλήρη εμπιστοσύνη στον Emmanuel (Macron) και τον Friedrich (Merz), γιατί γνωρίζω ότι αντιμετωπίζουν το θέμα πολύ σοβαρά. Υπάρχουν οι εταιρείες, ασφαλώς, η Airbus, η Dassault, η συνεργασία δεν είναι πάντα εύκολη, αλλά πραγματικά πιστεύω ότι πρέπει να ασκηθεί πίεση. Πρέπει να υπάρξει ένα μαχητικό 6ης γενιάς.
Αναφερόμενος στις αμυντικές δαπάνες και στη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής στην ΕΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε:
Επιτρέψτε μου να προσθέσω ότι υπάρχει επίσης μια πολιτική, μια βαθιά πολιτική διάσταση σε αυτό. Πιστεύω ότι ο Πρόεδρος Trump, με τον δικό του τρόπο, είχε δίκιο το 2017 όταν είπε ότι η Ευρώπη δεν κάνει αρκετά στον τομέα της άμυνας. Η Ελλάδα αποτελούσε πιθανώς μια εξαίρεση όσον αφορά τις δαπάνες της ως ποσοστό του ΑΕΠ, για δικούς μας εθνικούς λόγους. Αλλά η αλήθεια είναι ότι δαπανούμε πολύ περισσότερα τώρα.
Υπάρχει όμως μια επιπλέον διάσταση, που υπερβαίνει τη βιομηχανική συνεργασία, και αυτή αφορά τη δέσμευσή μας να υποστηρίξουμε τους Ευρωπαίους συμμάχους σε περίπτωση πιθανής απειλής. Αυτό που κάναμε στην Κύπρο άλλαξε τα δεδομένα, διότι ουσιαστικά ανταποκριθήκαμε στο αίτημα ενός κράτους μέλους που δέχτηκε επίθεση, και στην πράξη θέσαμε σε εφαρμογή το Άρθρο 42, παράγραφος 7 των συνθηκών, ένα άρθρο για το οποίο κανείς δεν μιλούσε μέχρι πριν από λίγα χρόνια.
Έχουμε ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής στις συνθήκες μας, και αυτό αποτελεί ευρωπαϊκή μας ευθύνη. Ποτέ δεν μιλούσαμε γι’ αυτή επειδή πιστεύαμε ότι το ΝΑΤΟ το κάλυπτε αυτό. Φυσικά, το ΝΑΤΟ είναι παρόν και το Άρθρο 5 αποτελεί ένα αξιόπιστο αποτρεπτικό μέσο. Αλλά τι γίνεται με τις χώρες που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Κύπρος;
Πρόκειται λοιπόν για μία ευκαιρία να στείλουμε επίσης ένα μήνυμα ότι πρέπει να λάβουμε το Άρθρο 42 πολύ πιο σοβαρά. Οφείλουμε να εξετάσουμε το παράδειγμα της Κύπρου, να σκεφτούμε τι θα μπορούσε να συμβεί σε μια άλλη περίπτωση, να πραγματοποιήσουμε ασκήσεις για το τι θα σήμαινε σε περίπτωση που καλούμασταν να προσφέρουμε ξανά υποστήριξη σε μια ευρωπαϊκή χώρα υπό απειλή.
Πρόκειται, επομένως, για μια πολιτική δήλωση ότι δεν βασιζόμαστε αποκλειστικά στο ΝΑΤΟ. Είμαστε και οι δύο μέλη του ΝΑΤΟ, αλλά δεν βασιζόμαστε μόνο σε αυτό, υπάρχει και μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή διάσταση. Και, παρεμπιπτόντως, πιστεύω ότι αυτό είναι επίσης θετικό για το ΝΑΤΟ. Πιστεύω ότι η εξεύρεση εκ νέου μιας ισορροπίας στη σχέση με τις ΗΠΑ θα είναι αναπόφευκτα αποτέλεσμα μιας ισχυρότερης Ευρώπης. Διαφορετικά, η σχέση θα είναι άνιση και θα δεχόμαστε πιέσεις χωρίς να είμαστε σε θέση να υποστηρίξουμε και να υπερασπιστούμε τις θέσεις μας.
Ερωτηθείς για τις σχέσεις της Ευρώπης με τις ΗΠΑ και την Κίνα και το εάν η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει την Κίνα χωρίς τις ΗΠΑ, ο Πρωθυπουργός ανέφερε:
Θα υιοθετήσω μια ελαφρώς διαφορετική προσέγγιση. Το ζήτημα αυτό έχει συζητηθεί πολλές φορές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: αν η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση αποτελεί ουσιαστικά συνέχεια προηγούμενων κυβερνήσεων οι οποίες μας είχαν ήδη στείλει σαφή μηνύματα ότι έθεταν τα αμερικανικά συμφέροντα ως απόλυτη προτεραιότητα ή αν πρόκειται για κάτι μάλλον μοναδικό, που ενδεχομένως θα μπορούσε να αλλάξει στο μέλλον. Πιστεύω ότι, εν τέλει, οι αξίες, οι ιστορικοί δεσμοί έχουν σημασία και η ιστορία είναι σημαντική. Το γεγονός ότι η διατλαντική σχέση έχει αντέξει και έχει δημιουργήσει ουσιαστικά τη μεταπολεμική τάξη, η οποία έχει αποβεί προς όφελος τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ευρώπης, είναι σίγουρα κάτι που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε εύκολα.
Πιστεύω επίσης ότι η απειλή από την Κίνα, όσον αφορά την ικανότητά της να κυριαρχεί ταχύτατα σε διάφορους τομείς και να ασκεί πίεση στη δική μας βιομηχανική βάση, είναι οπωσδήποτε πραγματική. Επομένως, βλέπω δυνατότητες για περαιτέρω αμοιβαία επωφελή συνεργασία με τις ΗΠΑ, ακόμα κι αν αυτό φαίνεται δύσκολο και περίπλοκο υπό την παρούσα κυβέρνηση.
Συμφωνώ, όμως, απόλυτα ότι πρέπει να αποφασίσουμε ποιοι είναι οι βασικοί τομείς στους οποίους πρέπει να επενδύσουμε σημαντικά δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια αν θέλουμε να διατηρήσουμε την ανταγωνιστικότητά μας και τη στρατηγική μας αυτονομία.
Δεν έχουμε μιλήσει για την ενέργεια, αλλά πιστεύω ότι η ενέργεια είναι απολύτως κρίσιμη για την ευημερία της βιομηχανίας μας. Αρκεί να δει κανείς τις τρέχουσες τιμές της ενέργειας. Είναι αδύνατο για την Ευρώπη και την ευρωπαϊκή βιομηχανία να είναι ανταγωνιστικές με αυτές τις τιμές. Φυσικά, γνωρίζουμε την ιστορία. Εξαρτιόμασταν από το ρωσικό φυσικό αέριο, ήταν βολικό, ειδικά για ορισμένες χώρες, αλλά αυτό δεν ισχύει πλέον. Επομένως, πρέπει να είμαστε αρκετά ρεαλιστές, ανενδοίαστα πραγματιστές ως προς πού πρέπει να επενδύσουμε.
Συμμετείχα σε συνέδριο που διοργάνωσε ο Emmanuel για την πυρηνική ενέργεια. Είναι ασύλληπτο -και δεν είμαστε χώρα που διαθέτει πυρηνική ενέργεια για πολιτική χρήση- αλλά όταν κοιτάζω την Ευρώπη και την ικανότητά μας να παράγουμε ηλεκτρική ενέργεια φθηνά, βλέπω έναν συνδυασμό ανανεώσιμων πηγών και ενέργειας βασικού φορτίου. Και αν θέλουμε να μειώσουμε την έκθεση στο φυσικό αέριο, το οποίο δεν μπορούμε να παράγουμε σε μεγάλη κλίμακα στην Ευρώπη, και φυσικά θέλουμε να απομακρυνθούμε από τον άνθρακα -κάτι που, παρεμπιπτόντως, έχουμε ήδη κάνει στην Ελλάδα-, η μόνη λύση είναι να επενδύσουμε στην πυρηνική ενέργεια. Και είχαμε πυρηνική ενέργεια. Η Γαλλία κατασκεύασε δεκάδες πυρηνικούς αντιδραστήρες, αλλά σταματήσαμε σε κάποιο σημείο.
Συνεπώς, αυτές είναι οι επιλογές που πρέπει να κάνουμε, και πρέπει να βάλουμε τις «μάρκες» μας σε κάποια μεγάλα εγχειρήματα. Δεν μπορούμε να ασχολούμαστε με τα πάντα. Αυτό είναι απλώς ένα παράδειγμα από αυτούς τους τομείς: ο κβαντικός χώρος, μια συγκεκριμένη πτυχή της τεχνητής νοημοσύνης, επειδή ίσως είναι δύσκολο να ανταγωνιστούμε τα θεμελιώδη μοντέλα.
Για το εάν οι σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ θα επανέλθουν σε κατάσταση «business as usual» εφόσον στο μέλλον εκλεγεί ένας πιο «προβλέψιμος» Πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε:
Συμφωνώ (σ.σ. με τον Πρόεδρο Macron) και πιστεύω ότι πρέπει επίσης να έχουμε επίγνωση του γεγονότος ότι ο κόσμος δεν περιορίζεται στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και στην Κίνα. Ας δούμε τις ευκαιρίες που έχουμε όσον αφορά τη δημιουργία μιας εταιρικής σχέσης με την Ινδία. Ας δούμε τον ρόλο που μπορούμε να διαδραματίσουμε -ο Emmanuel το ανέφερε στις εισαγωγικές του παρατηρήσεις- στον Κόλπο, όπου πλέον θεωρούμαστε αξιόπιστοι εταίροι, σε μια εποχή που αυτές οι χώρες δεν μπορούν να εμπιστευτούν τις ΗΠΑ όπως ίσως τις εμπιστεύονταν πριν από δύο μήνες.
Υπάρχει δυνατότητα συνεργασίας με χώρες όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι δημοκρατίες της νοτιοανατολικής Ασίας. Υπάρχει, λοιπόν, μια ιστορία εδώ που δεν λέει ότι είμαστε μόνοι, ότι «υπάρχουν μόνο η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και η Κίνα», αλλά να σφυρηλατήσουμε τέτοιες συνεργασίες που βασίζονται σε αρχές και συμφέροντα, βεβαίως. Βασίζονται στο ελεύθερο εμπόριο, στο κράτος δικαίου, στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ένα ιδιαίτερα κρίσιμο θέμα σήμερα και τόσο σημαντικό για εμάς, ως μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι έχουμε την ευκαιρία να κοιτάξουμε πέρα από τα όρια της Ευρώπης και να δημιουργήσουμε νέες ισχυρές συμμαχίες, οι οποίες θα οδηγήσουν de facto σε έναν πιο πολυπολικό κόσμο, με διαφορετικούς πόλους διαφορετικής ισχύος. Αυτή όμως είναι μια σημαντική διάσταση στην οποία πρέπει να εργαστούμε.
Ερωτηθείς τι θα άλλαζε στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, εάν μπορούσε να κάνει μία αλλαγή:
Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο και τετριμμένο να επιστρέφω σε θέματα που έχουμε ήδη συζητήσει, αλλά όλες οι απαντήσεις βρίσκονται στην έκθεση Draghi.
Ένα πράγμα; Ενέργεια. Να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε μια πραγματική ενεργειακή ένωση με χαμηλές τιμές ενέργειας σε ολόκληρη την Ένωση, να επενδύσουμε σε δίκτυα μεταφοράς, να επενδύσουμε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να επενδύσουμε στην πυρηνική ενέργεια και να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε ενέργεια για τη βιομηχανία με ανταγωνιστικούς όρους.
Κληθείς να επιλέξει έναν λόγο για τον οποίο μπορούμε να αισιοδοξούμε για το μέλλον της Ευρώπης ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε:
Εάν σας έβαζα σε ένα αεροπλάνο χωρίς να γνωρίζετε τον προορισμό και προσγειωνόσασταν σε μία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, αμέσως θα καταλαβαίνατε ότι βρίσκεστε την Ευρώπη. Υπάρχει κάτι στον τρόπο ζωής μας που μας καθιστά ελκυστικούς. Γιατί άνθρωποι θέλουν να έρχονται στην Ευρώπη; Φυσικά υπάρχουν ζητήματα ως προς το να διασφαλίσουμε ότι ο τρόπος ζωής μας είναι διατηρήσιμος. Έχουμε γενναιόδωρο κοινωνικο μοντέλο, δωρεάν υπηρεσίες υγείας, λιγότερη ανισότητα. Έχουμε ακόμη περισσότερη ανισότητα απ’ ό,τι θα έπρεπε, αλλά έχουμε λιγότερη από τις ΗΠΑ και πιθανόν την Κίνα. Συνεπώς, μας αρέσει αυτό που έχουμε. Είμαστε ευτυχείς στην Ευρώπη, με τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής. Το ζητούμενο είναι να διασφαλίσουμε ότι αυτός ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής είναι διατηρήσιμος.
Μετέχω στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επί επτά χρόνια, ο Emmanuel επί εννέα χρόνια. Έχουμε λάβει πολύ μεγάλες αποφάσεις: Covid, NextGenerationEU, Ουκρανία. Η Ουκρανία δεν θα βρισκόταν στη θέση όπου είναι σήμερα εάν δεν είχε την υποστήριξη της Ευρώπης. Θα είχε χάσει τον πόλεμο εάν δεν είχε την Ευρώπη. Το ίδιο μπορεί να ισχύει για τις ΗΠΑ, αλλά ισχύει με βεβαιότητα για την Ευρώπη.
Συνεπώς, έχουμε λάβει πολύ σημαντικές αποφάσεις και απλά χρειάζεται να διδαχθούμε από σημαντικές μορφές της ιστορίας. Κι όταν έρχεται η ώρα, όταν «χτυπά» η κρίση και καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε χρονικά περιθώρια, λαμβάνουμε τις σωστές αποφάσεις.
Είμαι σίγουρος ότι αυτό θα συμβεί ξανά στις διαπραγματεύσεις για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και τις δημοσιονομικές δυνατότητες. Αυτό που χρειάζεται είναι να εφαρμόσουμε την φιλόδοξη ατζέντα για την οποία μιλήσαμε σήμερα.
