Συνέντευξη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο τηλεοπτικό δίκτυο CNN και στην Christiane Amanpour.
Christiane Amanpour: Έχουμε μαζί μας τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη από την Αθήνα. Καλώς ήρθατε και πάλι στην εκπομπή μας, κ. Πρωθυπουργέ.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καλησπέρα από την Αθήνα, Christiane.
Christiane Amanpour: Καλησπέρα. Ποιες είναι οι πρώτες σας σκέψεις σχετικά με τη λεγόμενη «εκεχειρία», αυτό το «παράθυρο ευκαιρίας» δύο εβδομάδων; Αλλά το Ιράν διερωτάται τι συμβαίνει στον Λίβανο. Ο Trump λέει ότι «δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε, επειδή μας παρουσιάζουν ένα διαφορετικό κείμενο». Τι πιστεύετε ότι θα συμβεί από εδώ και πέρα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω ότι η Ελλάδα προσχώρησε σε κοινή δήλωση, που υπογράφηκε από πολλούς Ευρωπαίους ηγέτες, στην οποία χαιρετίζεται η κατάπαυση του πυρός και εκφράζεται η ελπίδα ότι θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε αυτό το «παράθυρο» 15 ημερών για να καταλήξουμε σε μία λύση μέσω διαπραγμάτευσης. Πιστεύω ότι έχουμε λόγους να είμαστε συγκρατημένα αισιόδοξοι.
Τούτου λεχθέντος, θα ήθελα να εκφράσω τη βαθιά μου ανησυχία για τα γεγονότα στον Λίβανο, διότι είναι απολύτως σαφές για μένα, ως χώρα με σχετική εγγύτητα στον Λίβανο, ότι η ισραηλινή επίθεση αυτή τη στιγμή είναι εντελώς αντιπαραγωγική. Και πιστεύω ότι αν θέλουμε να μιλήσουμε για πλήρη κατάπαυση του πυρός στην περιοχή, αυτή πρέπει ουσιαστικά να επεκταθεί σε όλα τα θέατρα επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Πρέπει να δώσουμε κάποιο περιθώριο στην κυβέρνηση του Λιβάνου να κάνει το έργο της όσον αφορά στην ανάληψη του ελέγχου του νότιου Λιβάνου. Με το να επιτίθεται στον Λίβανο αυτή τη στιγμή, το μόνο που επιτυγχάνει το Ισραήλ είναι να δώσει νέα πνοή στη Χεζμπολάχ, η οποία έχει ήδη αποδυναμωθεί σημαντικά.
Christiane Amanpour: Η θέση σας είναι απολύτως σαφής. Θα μπορούσα να σας ρωτήσω: πιστεύετε, όπως πιστεύουν πολλοί, ότι η ισραηλινή κυβέρνηση απλώς δεν επιθυμεί κατάπαυση του πυρός και δεν ενδιαφέρεται να χαλαρώσει τη στάση της, σίγουρα έναντι της Χεζμπολάχ;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θέλω να είμαι απολύτως σαφής, Christiane. Έχουμε στρατηγική εταιρική σχέση με το Ισραήλ, αλλά οι φίλοι πρέπει να λένε την αλήθεια στους φίλους τους. Η άποψή μου για τον Λίβανο είναι απολύτως ξεκάθαρη: για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες πιστεύω ότι έχουμε μια ικανή κυβέρνηση στον Λίβανο. Αν αυτές οι επιθέσεις συνεχιστούν θα έχουμε μια ανθρωπιστική καταστροφή -ηδη εξελίσσεται. Θα καταλήξουν όμως και στην παντελή απονομιμοποίηση της λιβανικής κυβέρνησης.
Δεν πιστεύω ότι αυτό είναι προς το μακροπρόθεσμο συμφέρον του Ισραήλ και ελπίζω ότι αυτές οι επιχειρήσεις θα σταματήσουν το συντομότερο δυνατό, όχι μόνο για ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά και για να διασφαλίσουμε ότι διατηρούμε ένα γενικό πλαίσιο εκεχειρίας που να καλύπτει ολόκληρη την περιοχή.
Christiane Amanpour: Δεν θέλω να επιμένω μόνο στο θέμα του Ισραήλ, αλλά ο Πρωθυπουργός Netanyahu μιλάει αυτή τη στιγμή που μιλάμε. Λέει ότι «έχουμε περισσότερους στόχους να επιτύχουμε, είτε μέσω συμφωνίας είτε με τη βία. Τα δάχτυλά μας είναι στη σκανδάλη». Ας περιμένουμε λοιπόν να δούμε τι σημαίνει αυτό.
Εν τω μεταξύ, ποιο είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα που βγάζετε ως προς το τι πρέπει να συμβεί σε αυτή την περίπτωση, αν συνεχιστεί η εκεχειρία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, ιδίως γύρω από τα Στενά του Ορμούζ;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Προφανώς μας αφορά άμεσα το θέμα, Christiane. Είμαστε ένας από τους μεγαλύτερους «παίκτες», όσον αφορά στον ελληνόκτητο και υπό ελληνική διαχείριση στόλο. Πάντα υπερασπιζόμουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ζήτημα που αποκτά βαρύνουσα σημασία ως προς το μέλλον των Στενών του Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ ήταν πάντα ελεύθερα όσον αφορά στην ελευθεροπλοΐα και πιστεύω ότι πρέπει να παραμείνουν έτσι στο μέλλον. Δεν νομίζω ότι η διεθνής κοινότητα θα ήταν έτοιμη να δεχτεί το Ιράν να εγκαταστήσει «σταθμό διοδίων» για κάθε πλοίο που διασχίζει τα Στενά. Μου φαίνεται εντελώς απαράδεκτο.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι θα γίνουν έντονες διαπραγματεύσεις. Πιστεύω, Christiane, ότι είναι πιθανό να χρειαστούμε τελικά μια ξεχωριστή διεθνή συμφωνία σε ό,τι αφορά τα Στενά του Ορμούζ. Υπάρχουν ιστορικά προηγούμενα. Αλλά αυτή η συμφωνία δεν μπορεί -επαναλαμβάνω: δεν μπορεί- να περιλαμβάνει κάποιο είδος τέλους που θα πρέπει να καταβάλουν τα πλοία κάθε φορά που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό δεν ίσχυε πριν ξεσπάσει ο πόλεμος και δεν μπορεί να ισχύει μετά το τέλος του πολέμου.
Christiane Amanpour: Εννοώ, ξέρετε, τα Στενά του Ορμούζ δεν ήταν κλειστά πριν ξεκινήσει ο πόλεμος…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ακριβώς, δεν ήταν κλειστά, ήταν ανοιχτά και κανείς δεν πλήρωνε οτιδήποτε για να τα διασχίσει. Θα θέταμε ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε παγκόσμιο επίπεδο αν συνέβαινε κάτι τέτοιο.
Christiane Amanpour: Λοιπόν, κ. Πρωθυπουργέ, μιλάμε τώρα για τον βασικό σας σύμμαχο, η διατλαντική συμμαχία αποτελεί τη σημαντικότερη συμμαχία από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πιστεύετε ότι έχει αποδυναμωθεί σε σημείο που δεν μπορεί να αποκατασταθεί; Θεωρείτε ότι ακόμη και η απειλή του Donald Trump να αποχωρήσει την αποδυναμώνει; Και πού τη βλέπετε τον επόμενο μήνα, τα επόμενα χρόνια; Ποια θεωρείτε ότι θα είναι η πορεία της;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είμαι βαθιά πεπεισμένος για τη μακροζωία της διατλαντικής συμμαχίας. Αναγνωρίζω, ταυτόχρονα, ότι αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζουμε σημαντικές προκλήσεις. Θα ήθελα όμως να επισημάνω, Christiane, ότι ως αποτέλεσμα πρωτοβουλιών που ανέλαβε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, η Ευρώπη οργανώνεται καλύτερα στον τομέα της άμυνας. Ο Πρόεδρος Donald Trump είχε δίκιο όταν έλεγε ότι, ουσιαστικά, η Ευρώπη δεν αναλάμβανε το μερίδιο της ευθύνης που εύλογα της αναλογεί όσον αφορά στις αμυντικές δαπάνες.
Η Ελλάδα ήταν πάντοτε η εξαίρεση, για δικούς μας γεωπολιτικούς λόγους, αυτή τη στιγμή δαπανούμε πάνω από το 3% του ΑΕΠ μας για την άμυνα. Και μπορώ να σας πω ότι υπάρχει έντονη δυναμική στην Ευρώπη για την ενίσχυση του πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Και πιστεύω ότι αυτό θα είναι θετικό για το NATO.
Επομένως, θεωρώ ότι στην Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσουμε την άμυνά μας πολύ πιο σοβαρά απ’ ό,τι στο παρελθόν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο πιστεύω ότι θα πετύχουμε εκ νέου μία ισορροπία στο NATO με τρόπο που θα είναι προς όφελος της Συμμαχίας συνολικά.
Ασφαλώς η Ελλάδα φιλοδοξεί να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας, και χαίρομαι που πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες λαμβάνουν πολύ πιο σοβαρά υπόψη την άμυνα της Ευρώπης σε σχέση με το παρελθόν.
Christiane Amanpour: Μεταξύ άλλων, η Ελλάδα έχει προσχωρήσει στην πρωτοβουλία για την εξασφάλιση πυρηνικής προστασίας, μίας «πυρηνικής ομπρέλας», εδώ στην Ευρώπη, όπως προτάθηκε από τον Γάλλο Πρόεδρο.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ισχύει, έχουν αρχίσει προκαταρκτικές συζητήσεις σχετικά με ορισμένες προτάσεις του Προέδρου Macron. Όπως ξέρετε, η Γαλλία είναι η μόνη χώρα που επί του παρόντος διαθέτει πυρηνική αποτρεπτική δύναμη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όπως έχω πει, οποιαδήποτε συζήτηση για την ενίσχυση του ευρωπαϊκού πυλώνα, της ευρωπαϊκής άμυνάς μας, πιστεύω πρέπει να γίνει θετικά αποδεκτή από τις ευρωπαϊκές χώρες. Επαναλαμβάνω, δεν πιστεύω ότι αυτό θα συμβεί εις βάρος του ΝΑΤΟ, αλλά πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το ΝΑΤΟ ήταν ουσιαστικά -και εξακολουθεί να είναι σε κάποιο βαθμό- μια Συμμαχία που εξαρτάται υπερβολικά από τις ΗΠΑ. Επομένως, πρέπει να επωμιστούμε μέρος του βάρους που μας αναλογεί και να διασφαλίσουμε ότι θα αυξήσουμε τις αμυντικές μας δαπάνες, ενισχύοντας τις ευρωπαϊκές αμυντικές μας δυνατότητες.
Μπορώ να σας πω ότι αυτό είναι ένα θέμα που συζητείται συχνά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και σημειώνουμε σημαντική πρόοδο προς αυτή την κατεύθυνση.
Christiane Amanpour: Η «επίδραση Trump», για να το πούμε έτσι.
Θα ήθελα να σας ρωτήσω για μία άλλη ανακοίνωση που κάνατε ως κυβέρνηση, συγκεκριμένα για την απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων. Ανακοινώσατε ότι η Ελλάδα θα απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε παιδιά κάτω των 15 ετών, από το 2027. Πείτε μου για τις συζητήσεις που λέτε ότι έχετε κάνει με γονείς.
Προφανώς και άλλες χώρες έχουν ήδη λάβει παρόμοια μέτρα. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη και υπάρχουν και άλλες χώρες που δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον να ενεργήσουν ανάλογα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Christiane, έθεσα για πρώτη φορά αυτό το θέμα πριν από 18 μήνες, στην ομιλία μου ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών. Κανείς δεν μιλούσε τότε πραγματικά για τον αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία των παιδιών. Μπορώ να σας πω ότι είναι το πρώτο θέμα που συζητώ με γονείς που έχουν μικρά παιδιά και εφήβους και μας ζητούν να κάνουμε κάτι γι’ αυτό.
Ακόμη και τα ίδια τα παιδιά αναγνωρίζουν ότι ο τρόπος με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί αυτές οι πλατφόρμες συμβάλλει στο να περνούν υπερβολικά πολύ χρόνο μπροστά στις οθόνες. Υπάρχει σαφής συσχέτιση με την ψυχική τους υγεία.
Αυτό δεν πρέπει να μας εκπλήσσει, καθώς αυτές οι πλατφόρμες βασίζονται στην προσέλκυση της προσοχής, αλλά δεν θα έπρεπε να βασίζουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο στην προσέλκυση και την εμπορική εκμετάλλευση της προσοχής των παιδιών και των εφήβων μας.
Συνεπώς, ανακοινώσαμε την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών, η οποία θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027. Έχω όμως στείλει και επιστολή στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διότι δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό μόνοι μας. Χρειαζόμαστε τη βοήθεια της Ευρώπης. Όπως γνωρίζετε, οι μεγάλες πλατφόρμες ρυθμίζονται από μία ευρωπαϊκή νομοθετική πράξη που ονομάζεται νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.
Το όραμά μου και η ελπίδα μου είναι ότι αυτό που πρόκειται να γίνει η πολιτική της Ελλάδας -και, φυσικά, υπάρχουν πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση- θα καταστεί τελικά και ευρωπαϊκή πολιτική.
Ελπίζω ότι η Ευρώπη θα ηγηθεί σε αυτό το μέτωπο, διότι πρόκειται για ένα παγκόσμιο πρόβλημα και οι πλατφόρμες πρέπει να αναγνωρίσουν ότι οφείλουν να συνεργαστούν μαζί μας. Και, ουσιαστικά, πρέπει να αποδεχθούν και να αναγνωρίσουν ότι δεν είναι απλώς μεσάζοντες, αλλά ότι είναι υπεύθυνες για τον σχεδιασμό των δικών τους προϊόντων. Και αν αυτά τα προϊόντα είναι εθιστικά από τον σχεδιασμό τους, πρέπει να κάνουν κάτι για αυτό.
Christiane Amanpour: Πείτε μου τι σημαίνει στην πράξη το «να γίνει κάτι γι’ αυτό», γιατί λέτε ότι έχετε στείλει αυτή την επιστολή στην Πρόεδρο της Επιτροπής. Τι μορφή θα μπορούσε να πάρει αυτό, στην πράξη; Για τι είδους κυρώσεις μιλάμε; Για ποιες μεθόδους;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, οι κυρώσεις πρέπει να επιβάλλονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γιατί είμαστε μέρος της ενιαίας αγοράς. Αλλά πιστεύω, Christiane, ότι σε λίγα χρόνια από τώρα αυτή η συζήτηση θα είναι τόσο αυτονόητη που κανείς δεν θα συζητά αν τα παιδιά πρέπει να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τον ίδιο τρόπο που, για παράδειγμα, δεν επιτρέπουμε στα παιδιά να καπνίζουν ή να πίνουν αλκοόλ.
Τα στοιχεία υπάρχουν. Και ειλικρινά, δεν χρειάζεται καν ιδιαίτερο επιστημονικό υπόβαθρο. Αρκεί να μιλήσετε με τους γονείς. Είναι απελπισμένοι, ειδικά με τα μικρότερα παιδιά που είναι πλήρως εθισμένα στα κινητά τους, επικοινωνούν με τους φίλους τους μέσω μηνυμάτων, ουσιαστικά παγιδευμένα σε μια εικονική «γυάλα».
Τα παιδιά θα έπρεπε να είναι έξω, να παίζουν, να αθλούνται, να ασχολούνται με τη μουσική. Αυτή δεν είναι μια φυσιολογική παιδική ηλικία. Και όσο πιο νωρίς το αναγνωρίσουμε, με τόσο μεγαλύτερη αποφασιστικότητα θα πούμε το προφανές: ότι αυτά τα προϊόντα θα πρέπει να απαγορεύονται στα παιδιά κάτω από μια συγκεκριμένη ηλικία.
Και ελπίζω ότι θα φτάσουμε σε ένα σημείο όπου θα υπάρχει μια ευρωπαϊκή, μια ενιαία για την ΕΕ ηλικία ψηφιακής ενηλικίωσης, και αυτό θα αποτελέσει νομοθεσία της ΕΕ. Και πιστεύω ότι η Ευρώπη θα πρωτοστατήσει όσον αφορά στην προστασία των παιδιών και των εφήβων.
Θέλουμε τα παιδιά να έχουν πρόσβαση στην τεχνολογία. Δεν απαγορεύουμε την τεχνολογία. Δεν απαγορεύουμε το διαδίκτυο. Αλλά θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι θα μένουν μακριά από προϊόντα που είναι σχεδιασμένα απλώς για να αποσπούν την προσοχή τους για ώρες. Και αυτό έχει σαφή αντίκτυπο στην ψυχική τους υγεία.
Christiane Amanpour: Εν τάχει, είστε διατεθειμένος να ρισκάρετε την οργή του Donald Trump και πάνω σε αυτό το θέμα; Ξέρετε ότι δεν επιθυμεί κανένα ρυθμιστικό πλαίσιο για τις αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες. Του αντιταχθήκατε στο ζήτημα της Γροιλανδίας, είπατε «όχι» στη συμμετοχή σε αυτόν τον πόλεμο, και τώρα το ψηφιακό πεδίο. Αναπτύσσετε μία κάποια ανεξαρτησία στην Ευρώπη.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Επίτρεψέ μου να σου πω, Christiane, ότι είμαι βέβαιος πως αν μιλήσετε ή αν μας ακούνε γονείς στις ΗΠΑ, κάνουν ακριβώς τις ίδιες σκέψεις. Και δεν θα μου προκαλούσε έκπληξη αν αυτό τελικά εξελιχθεί και σε πολιτική των ΗΠΑ.
Christiane Amanpour: Και με αυτό, κ. Πρωθυπουργέ, κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, σας ευχαριστούμε που ήσασταν μαζί μας.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σε ευχαριστώ, Christiane.
