Νέα δεδομένα για χιλιάδες δανειολήπτες που έχουν δάνεια στα χέρια τραπεζών και servicers, καθώς το νέο πλαίσιο που ανακοίνωσε χθες το Υπουργείο Οικονομικών βάζει συγκεκριμένους κανόνες στη διαδικασία των ρυθμίσεων, περιορίζει τις υψηλές προκαταβολές και προβλέπει κυρώσεις όταν ο πιστωτής δεν τηρεί όσα έχουν συμφωνηθεί.
Οι σημαντικότερες αλλαγές αφορούν την προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για να κλείσει μια διμερής ρύθμιση, τις προθεσμίες μέσα στις οποίες πρέπει να απαντούν οι πιστωτές, αλλά και την προστασία όσων πληρώνουν κανονικά τη ρύθμισή τους.
Μία από τις πιο σημαντικές παρεμβάσεις αφορά τις προκαταβολές. Μέχρι σήμερα το ύψος τους αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των δύο πλευρών και έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου ζητούνταν ποσά άνω του 30% ή ακόμη και 50% της οφειλής. Με το νέο πλαίσιο μπαίνει ανώτατο όριο 15%.
Για παράδειγμα, σε χρέος 100.000 ευρώ, εάν ζητούνταν προκαταβολή 40%, ο οφειλέτης έπρεπε να βρει άμεσα 40.000 ευρώ για να προχωρήσει η συμφωνία. Με πλαφόν 15%, η προκαταβολή περιορίζεται στα 15.000 ευρώ. Η διαφορά φτάνει δηλαδή τις 25.000 ευρώ και μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για κάποιον που θέλει να ρυθμίσει αλλά δεν διαθέτει τόσο μεγάλη ρευστότητα.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά σε υψηλότερα χρέη. Σε οφειλή 200.000 ευρώ, μία προκαταβολή 50% θα έφτανε τις 100.000 ευρώ. Με ανώτατο όριο 15%, περιορίζεται στις 30.000 ευρώ, δηλαδή κατά 70.000 ευρώ χαμηλότερα.
Την ίδια στιγμή αλλάζουν και οι χρόνοι αναμονής. Με το νέο πλαίσιο, όταν ο οφειλέτης υποβάλει αίτηση με πλήρη φάκελο, ο πιστωτής θα πρέπει μέσα σε τρεις μήνες να καταθέσει πρόταση ρύθμισης ή να αιτιολογήσει γιατί την απορρίπτει.
Στη συνέχεια ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες. Εάν ο πιστωτής ξεπεράσει την τρίμηνη προθεσμία, προβλέπεται καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία όσων έχουν ήδη μπει σε ρύθμιση και είναι συνεπείς. Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός δανειολήπτη με ρυθμισμένη οφειλή 60.000 ευρώ και μηνιαία δόση 600 ευρώ.
Εφόσον καταβάλλει κανονικά τις δόσεις του, δεν επιτρέπεται να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία, διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση. Αντίστοιχη προστασία προβλέπεται όταν δεν μπορεί να πληρώσει επειδή ο ίδιος ο servicer δεν του έχει δώσει τα απαραίτητα στοιχεία για την πληρωμή.
Εάν ο πιστωτής παραβιάσει τους κανόνες, προβλέπεται ακυρότητα της σχετικής ενέργειας, αλλά και πίστωση πέντε δόσεων υπέρ του οφειλέτη. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα των 600 ευρώ τον μήνα, αυτό σημαίνει πίστωση 3.000 ευρώ. Παράλληλα, η διάρκεια της ρύθμισης παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις, ενώ προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως και 500.000 ευρώ.
Όσο αφορά την ενημέρωση των οφειλετών. Ο δανειολήπτης θα μπορεί να ζητήσει πλήρη εικόνα της οφειλής του: την αρχική σύμβαση και τις τροποποιήσεις της, το ιστορικό των πληρωμών, το υπόλοιπο κεφαλαίου, τους τόκους, το επιτόκιο, τις προμήθειες και τις υπόλοιπες επιβαρύνσεις.
Εάν τα στοιχεία δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα, θα πρέπει να χορηγούνται μέσα σε 45 ημέρες. Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι να δοθούν όλα τα στοιχεία.
Ξεχωριστή αλλαγή αφορά όσους προσφεύγουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό και θέλουν να προστατεύσουν την κύρια κατοικία τους. Σε υποθετικό παράδειγμα, οφειλέτης χρωστά συνολικά 300.000 ευρώ, διαθέτει πρώτη κατοικία αξίας 150.000 ευρώ και άλλα ακίνητα συνολικής αξίας 50.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης μπορεί να δηλώσει ότι επιθυμεί να προστατεύσει την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων. Η πλατφόρμα διαχωρίζει την πρώτη κατοικία από την υπόλοιπη περιουσία και ο αλγόριθμος υπολογίζει τη βιώσιμη ρύθμιση με βάση την αξία της κύριας κατοικίας.
Στο συγκεκριμένο υποθετικό παράδειγμα, η οφειλή προς ρύθμιση διαμορφώνεται στις 150.000 ευρώ, ενώ η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία των 50.000 ευρώ ρευστοποιείται για την ικανοποίηση των πιστωτών. Η οφειλή των 150.000 ευρώ μπορεί να ρυθμιστεί έως και σε 35 χρόνια, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.
Προσοχή όμως: αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δανειολήπτης θα βλέπει αυτομάτως το χρέος του να «κουρεύεται» στο μισό. Το αποτέλεσμα εξαρτάται και από τη συνολική περιουσία. Εάν η υπόλοιπη περιουσία επαρκεί για να καλύψει τις απαιτήσεις των πιστωτών, δεν προκύπτει αντίστοιχη διαγραφή.
Στην πράξη, οι νέοι κανόνες επιχειρούν να βάλουν συγκεκριμένα όρια σε μια διαδικασία που μέχρι σήμερα μπορούσε να εξελιχθεί σε μακρά διαπραγμάτευση.
Το 15% στην προκαταβολή, οι τρεις μήνες για απάντηση, οι 45 ημέρες για την πλήρη ενημέρωση της οφειλής, η προστασία μιας ενεργής ρύθμισης και η πίστωση πέντε δόσεων σε περίπτωση παράβασης από τον πιστωτή είναι οι βασικοί αριθμοί που πρέπει να γνωρίζουν οι δανειολήπτες.
Και κυρίως, η νέα διαδικασία επιχειρεί να κάνει τη ρύθμιση πιο προβλέψιμη: ο οφειλέτης να γνωρίζει πόσα μπορεί να του ζητηθούν στην αρχή, πότε πρέπει να πάρει απάντηση και τι δικαιώματα έχει όταν τηρεί όσα έχουν συμφωνηθεί.
