Συζήτηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο του ΣΕΛΠΕ Κώστα Γεράρδο στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικής Πωλήσεως Ελλάδος.
Κώστας Γεράρδος: Κύριε Πρωθυπουργέ, καταρχήν, πριν ξεκινήσουμε τις core ερωτήσεις, τώρα που σας παρουσιάσαμε το retail, έχει κάποιο κοινό η πολιτική με το retail;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, στην πολιτική επιστήμη υπάρχει ο όρος «retail politics» και δεν νομίζω ότι υπάρχει τυχαία, γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μπορεί μεν να χρησιμοποιούμε πολλά διαφορετικά κανάλια μαζικής επικοινωνίας, αλλά δεν υπάρχει ακόμα και δεν προβλέπεται και την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης να βρεθεί υποκατάστατο για την ανθρώπινη επαφή. Να σφίξεις το χέρι του πολίτη, του μελλοντικού ψηφοφόρου, να του μιλήσεις έστω και για λίγο. Και αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει πάντα να το θυμόμαστε.
Από εκεί και πέρα, και οι δύο, κι εσείς κι εμείς αγωνιζόμαστε να κερδίσουμε και να κρατήσουμε την εμπιστοσύνη, των πελατών στη δική σας την περίπτωση, των πολιτών στη δική μας. Εμείς, βέβαια, δεν κάνουμε εκπτώσεις, εσείς κάνετε.
Κώστας Γεράρδος: Κι εμείς τώρα οριακά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Εσείς κάνετε και νομίζω ότι ισχύει και στην πολιτική και στο λιανεμπόριο ότι μετά την απομάκρυνση από το ταμείο κανένα σφάλμα δεν αναγνωρίζεται. Οπότε σε αυτόν τον βαθμό, ναι, σίγουρα υπάρχουν κάποιες ομοιότητες.
Εισαγωγικά εγώ να σας συγχαρώ για τη δουλειά την οποία έχετε κάνει, η οποία πραγματικά είναι πολύ ενδιαφέρουσα, διότι έχετε καταφέρει νομίζω να παρέχετε σημαντική προστιθέμενη αξία στα μέλη σας, αλλά και έχετε αναπτύξει νομίζω έναν πολύ υγιή και ουσιαστικό διάλογο με την κυβέρνηση και με την αντιπολίτευση, για να αντιμετωπίσουμε από κοινού προβλήματα του κλάδου.
Χαίρομαι, είδα πολλές φωτογραφίες με Υπουργούς, που όλοι δείχνουν δέκα χρόνια μικρότεροι, με περισσότερα μαλλιά όλοι, μέχρι και ο κ. Χατζηδάκης είχε πολλά μαλλιά στη φωτογραφία, αλλά αυτό σημαίνει ότι έχουμε αναπτύξει κι εμείς μεταξύ μας κάποιες σχέσεις σημαντικές εμπιστοσύνης, διότι ο σκοπός μας πάντα είναι να ακούμε τους διαφορετικούς κλάδους, να μην είμαστε σε μία αντιπαράθεση, δεν σημαίνει ότι θα συμφωνούμε πάντα, αλλά μέσα από αυτόν τον διάλογο νομίζω ότι πάντα κάτι καλό μπορεί να προκύψει.
Κώστας Γεράρδος: Η αλήθεια είναι ότι μας έχετε αγκαλιάσει από την πρώτη στιγμή που βγήκαμε και καλέσαμε τους Υπουργούς, ήταν πάντα εκεί και μας έχουν βοηθήσει όλοι πολύ.
Θα ξεκινήσω, λοιπόν, με την πρώτη βασική ερώτηση: εμείς τώρα όλοι στις εταιρείες μας συνήθως κοιτάζουμε έναν πιο μακρόπνοο ορίζοντα, δεκαετίας, δεκαπενταετίας, έχουμε ένα όραμα, τελοσπάντων, πού θέλουμε να πάμε το «μαγαζί».
Εσείς, λοιπόν, έχετε παρουσιάσει τις επτά δεσμεύσεις στη ΔΕΘ, αλλά θα θέλαμε πολύ να ακούσουμε από εσάς, αν μπορούσατε να χαράξετε μια στρατηγική για την επόμενη δεκαετία, δεκαπενταετία, ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα; Πού θα θέλατε η Ελλάδα να βρίσκεται, πού θα θέλατε να πρωτεύσει και ποιο είναι το δικό σας προσωπικό στοίχημα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης όχι μόνο τον προγραμματικό μας λόγο για τον επόμενο χρόνο, αλλά ένα πλαίσιο δεσμεύσεων για το πώς οραματίζομαι την Ελλάδα του 2030.
Και πιστεύω ότι σε αυτό τα συμφέροντά μας είναι ευθυγραμμισμένα, διότι αν έχουμε μια οικονομία η οποία αναπτύσσεται με διπλάσιους ρυθμούς από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, κάτι το οποίο έχω θέσει ως κεντρικό στόχο, αυτό προφανώς θα σημαίνει περισσότερο διαθέσιμο εισόδημα και τελικά καλύτερους τζίρους και για το λιανεμπόριο.
Αλλά νομίζω ότι ο βασικός μας στόχος θα πρέπει να είναι, επιτέλους, μια πολύ γρήγορη σύγκλιση με την Ευρώπη ως προς το διαθέσιμο εισόδημα, αλλά και σε μια σειρά από άλλους δείκτες, ώστε να καλύψουμε με μεγάλη ταχύτητα το χαμένο έδαφος της κρίσης.
Νομίζω ότι έχουμε κάνει μια σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Ειδικά στον τομέα των επενδύσεων έχουμε καλύψει θα έλεγα τα 2/3 της απόστασης που μας χωρίζει από την Ευρώπη, αλλά ακόμα, προφανώς, απομένει πολλή δουλειά να γίνει.
Άρα, η πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη σε πολλούς διαφορετικούς δείκτες δεν μπορεί παρά να είναι ο κεντρικός στόχος της δικής μας κυβερνητικής προτεραιότητας. Και νομίζω ότι έχουμε τη δυνατότητα, στον βαθμό που έχουμε σταθεροποιήσει την οικονομία, έχουμε βάλει σε τάξη τα δημόσια οικονομικά, έχουμε μπει πια σε έναν θετικό κύκλο ανάπτυξης που μπορεί ταυτόχρονα να μας επιτρέπει να στηρίζουμε την κοινωνία χωρίς να θέτουμε σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα, έχουμε κάνει μια σημαντικότατη βελτίωση, κ. Διοικητά, ως προς τη φορολογική συμμόρφωση, κάτι το οποίο αφορά προφανώς και το λιανεμπόριο και τις ηλεκτρονικές συναλλαγές για τις οποίες μιλήσαμε, όλα αυτά μας επιτρέπουν να μπορούμε να υλοποιούμε μια πολιτική όπου τελικά οι Έλληνες πολίτες να αισθάνονται ότι έχουν πραγματικό όφελος από την πρόοδο της οικονομίας, διότι αυτό είναι το βασικό ζητούμενο.
Σε ένα περιβάλλον που το αυξημένο κόστος ζωής μονοπωλεί ουσιαστικά τη συζήτηση, ερχόμαστε συνέχεια αντιμέτωποι με καινούργιες κρίσεις -βλέπετε τώρα τι γίνεται ας πούμε στον τομέα των καυσίμων-, πρέπει ο πολίτης να αισθάνεται ότι έχει και ο ίδιος ένα μέρισμα, ένα όφελος από αυτή την ανάπτυξη.
Όπως εσείς θέλετε ο εργαζόμενός σας να έχει μέρισμα και όφελος από την καλή πορεία της επιχείρησης, έτσι και ο Έλληνας πολίτης πρέπει να αισθάνεται ότι όταν η οικονομία συνολικά πηγαίνει καλά, αυτό αντανακλάται και στα δικά του προσωπικά οικονομικά.
Κώστας Γεράρδος: Πολύ ωραία. Η δεύτερη ερώτησή μας είναι η εξής: καταρχήν έγινε μια πολύ καλή δουλειά. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα είναι μια χώρα που την κοιτάζει η Ευρώπη πλέον και σαν παράδειγμα, αλλά έχουμε μια σταθερή οικονομία, έχει γίνει πολύ σημαντική δουλειά στην ψηφιοποίηση, στην ΑΑΔΕ και σε πολλά άλλα σημεία.
Υπάρχουν, όμως, κάποιες «βαλίτσες» από το παρελθόν, το οποίο και εμείς ως επιχειρηματικότητα καλούμαστε να τις αντιμετωπίσουμε. Έχουμε την καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης, έχουμε μια δημόσια διοίκηση η οποία επιτρέπει, δίνει χώρο στη διαφθορά. Έχουμε φορολογικά θέματα, πληρώνουν φορολογικές εισφορές οι εργαζόμενοι, πρέπει να δίνουν έναν μισθό Χ και παίρνουν Χ μείον, είναι το 0,7 του Χ, πληρώνουν το 1,3, και οι επενδύσεις, ενώ βελτιώνονται, είναι ακόμα σε έναν βαθμό χαμηλό. Αν, λοιπόν, εσείς έπρεπε να ανοίξετε, καταρχήν θα κάνετε address αυτές τις «βαλίτσες» στο μέλλον και ποια θα επιλέγατε να αδειάσετε πρώτη, δεύτερη;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, από το 2019, όταν μας εμπιστεύθηκαν για πρώτη φορά οι Έλληνες πολίτες, είχαμε θέσει σε κεντρικό στόχο τη στήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας, κάτι το οποίο νομίζω ότι κάναμε πράξη μέσα από μια σειρά μείωσης φορολογικών συντελεστών στο εισόδημα, στα μερίσματα, στις ασφαλιστικές εισφορές, ίσως όχι όσο θα θέλατε ή θα θέλαμε, αλλά πάντα μέσα στα πλαίσια των δημοσιονομικών μας αντοχών, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου τελικά το επιχειρείν να επιβραβεύεται και να μην αισθάνεται ο επιχειρηματίας ότι το κράτος είναι απέναντι ή τον θεωρεί a priori απατεώνα.
Και νομίζω ότι αυτό έχει να κάνει και με τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, αλλά και με την βελτίωση της εργατικής νομοθεσίας.
Θα επιμείνω στο ζήτημα της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Θεωρώ ότι είναι μια μεγάλη κατάκτηση. Ξέρω ότι δημιούργησε κάποια, δεν θα έλεγα ανησυχία, αλλά κάποια αναταραχή στην πρώτη του εφαρμογή. Αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικό όλοι να γνωρίζουμε -και αυτό δεν αφορά τόσο τις μεγάλες επιχειρήσεις, τους κλάδους, όσο αφορά περισσότερο τις πιο μικρές- ότι τελικά ο εργαζόμενος πληρώνεται και αμείβεται για την πραγματική του εργασία, προσθέτοντας βέβαια και στην εργατική νομοθεσία κάποιους βαθμούς ευελιξίας, πάντα σε συνεννόηση με τους εργαζόμενους, που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες μιας αγοράς η οποία αλλάζει πολύ γρήγορα.
Έχουμε, λοιπόν, να κάνουμε δύο πράγματα. Πρώτον, έχουμε ακόμα εκκρεμότητες από το παρελθόν τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Έχει γίνει μια σημαντική πρόοδος όσον αφορά την απονομή της δικαιοσύνης. Πιστεύω ότι θα αρχίσει να φαίνεται πολύ πιο έντονα τους επόμενους μήνες και τα επόμενα χρόνια.
Έχει γίνει μια σημαντική πρόοδος στην απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, την ένταξη στους αναπτυξιακούς νόμους, στον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση αισθάνεται ότι μπορεί να κινηθεί με μια σχετική ταχύτητα. Έχουν γίνει βήματα στην αδειοδότηση. Αλλά σε όλα αυτά πρέπει να κινηθούμε πιο γρήγορα.
Αυτά είναι τα θέματα του παρελθόντος, αλλά έχουμε και θέματα και προκλήσεις από το μέλλον. Αναφερθήκατε στην τεχνητή νοημοσύνη. Ήταν πάρα πολύ ενδιαφέρουσα η παρουσίαση την οποία άκουσα, και πολύ επιμορφωτική και για εμένα, για τον τρόπο με τον οποίο η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τα πάντα.
Άρα, δεν μπορούμε εμείς, στα πλαίσια των συζητήσεων που κάνουμε, να μην έχουμε έναν ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας και να δούμε τι σημαίνει τεχνητή νοημοσύνη σήμερα για το λιανεμπόριο, το μεγάλο, το μεσαίο, ενδεχομένως και το μικρό.
Πώς επιμορφώνουμε τα στελέχη μας στην τεχνητή νοημοσύνη και πώς είμαστε σίγουροι ότι η τεχνητή νοημοσύνη τελικά μπορεί να προσθέσει αξία χωρίς κατ’ ανάγκη να οδηγήσει σε μια δραστική περικοπή θέσεων εργασίας, κάτι το οποίο αποτελεί σε έναν βαθμό έναν φόβο ο οποίος υπάρχει, όχι μόνο στην Ελλάδα, υπάρχει παγκοσμίως και ειδικά για το φυσικό, όχι το ηλεκτρονικό, το φυσικό λιανεμπόριο.
Εγώ θα συμφωνήσω απόλυτα με την πρόβλεψη την οποία κάνατε και ήταν πολύ ενδιαφέρουσα αυτή η διάκριση μεταξύ του αγοράζω κάτι γιατί με βολεύει και ψωνίζω γιατί χαίρομαι την εμπειρία του να βγαίνω και να πηγαίνω σε ένα μαγαζί και να έχω τη φυσική επαφή και τη δυνατότητα να έρχομαι σε επαφή όχι μόνο με τον πωλητή, αλλά και με το ίδιο το προϊόν το οποίο αγοράζω.
Και νομίζω ότι σε πείσμα των προβλέψεων που θεωρούσαν ότι η μετάπτωση στο ηλεκτρονικό εμπόριο θα είναι πάρα πολύ γρήγορη και πάρα πολύ επιθετική και θα αφανίσει ουσιαστικά το φυσικό λιανεμπόριο, αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί -ευτυχώς δεν έχει επιβεβαιωθεί, γιατί το λιανεμπόριο είναι πολύ μεγάλος εργοδότης- και δεν δείχνει ότι θα επιβεβαιωθεί τελικά.
Και πιστεύω ότι όσο η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει περισσότερο στη ζωή μας τόσο θα συμβαίνουν δύο πράγματα: από τη μία θα αναγνωρίζουμε την αξία της και από την άλλη θα αναζητούμε την ανθρώπινη επαφή. Θα την αναζητούμε περισσότερο.
Άρα, η εμπειρία μέσα στο κατάστημα έχει μεγάλη αξία. Και εσείς το ξέρετε πολύ καλύτερα από μένα, γιατί για εσάς είναι η δουλειά σας. Και βέβαια η εμπειρία μέσα στο κατάστημα χωρίς καλούς εργαζόμενους, χωρίς καλούς πωλητές, είναι μια δουλειά που δεν νομίζω ότι θα την κάνει ποτέ κάποιο ρομπότ. Δεν νομίζω ότι θα θέλει ο πελάτης να αγοράζει από ένα ρομπότ. Αν αγοράζει από ρομπότ, θα αγοράζει από το ηλεκτρονικό εμπόριο, δεν θα χρειαστεί καν να πάει στο μαγαζί.
Κώστας Γεράρδος: Αυτή ήταν η ερώτηση μου για την τεχνητή νοημοσύνη, μου την έχετε απαντήσει. Θέλω μόνο να μου πείτε το εξής: ξέρω ότι ασχολείστε και προσωπικά με αυτό, έχετε χαράξει και μια στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη στην Ελλάδα, ποια είναι τα deliverables, ποια είναι τα παραδοτέα που θα δούμε από αυτή τη στρατηγική και πού θέλετε βοήθεια από εμάς;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, σε πολλά διαφορετικά επίπεδα. Καταρχάς, η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για να μπορούμε να απλοποιούμε επαναλαμβανόμενες εργασίες και να βελτιώνουμε την παραγωγικότητά μας, κάτι το οποίο για το ελληνικό Δημόσιο έχει πολύ μεγάλη σημασία. Εγώ θέλω μέσα στα επόμενα τρία χρόνια όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι να έχουν εκπαιδευτεί σε βασικά εργαλεία τεχνικής νοημοσύνης για το πώς μπορούν να γίνουν πιο παραγωγικοί.
Αυτό, καταρχάς, έχει μια μεγάλη σημασία για τον τρόπο με το οποίο εμείς οι ίδιοι αντιλαμβανόμαστε τη σχέση μας με το κράτος. Θα έλεγα ότι είναι η μετεξέλιξη του gov.gr στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Και αυτό είναι κάτι το οποίο ήδη το δουλεύουμε και πολύ σύντομα θα αρχίσετε να βλέπετε τα αποτελέσματα, πέραν του chatbot που υπάρχει ήδη, που μπορείτε να ρωτήσετε ελεύθερα στο gov.gr. Υπάρχει πολλή δουλειά που μπορεί να γίνει από πίσω για να απλοποιήσει αυτή τη διαδικασία.
Μετά είναι η τεχνητή νοημοσύνη σε συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας για τη χώρα, για καλύτερες υπηρεσίες, αλλά και για την ανάπτυξη του τοπικού οικοσυστήματος.
Στην υγεία δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι πραγματικά θαυματουργή. Και αυτό έχει να κάνει και με τις εταιρείες που αναπτύσσονται στον τομέα αυτόν, αλλά και με τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη για να παρέχουμε υπηρεσίες υγείας.
Στην πολιτική προστασία ήδη χρησιμοποιούμε τεχνητή νοημοσύνη, για να μπορούν τα drones μας όταν περιπολούν να μπορούν να ξεχωρίζουν αν ένας καπνός είναι από ένα νταμάρι, για να το πω πολύ απλά, ή αν είναι από μία φωτιά. Αυτά είναι εργαλεία τα οποία ήδη μπαίνουν στη ζωή μας.
Και μετά, βέβαια, υπάρχουν οι βασικές υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, τα data centers, τα οποία θέλουμε, για πολλούς και διαφορετικούς λόγους, τα δεδομένα μας, γιατί ο πλούτος της τεχνητής νοημοσύνης είναι τα δεδομένα, ειδικά τα δημόσια δεδομένα, υπάρχουν δεδομένα τα οποία πρέπει να είναι στη χώρα. Άρα, οι εθνικές υποδομές τεχνητής νοημοσύνης έχουν κι αυτές τη δική τους ξεχωριστή νέα σημασία.
Και βέβαια, μετά θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε, όχι μόνο ως Ελλάδα αλλά και ως Ευρώπη, μια σειρά από μεγάλα ζητήματα -κάποια έχουν μέσα και φιλοσοφική διάσταση, κάποια είναι πολύ πιο πρακτικά-, για τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και για το πώς τελικά επιμερίζεται το όφελος, το κέρδος από τη βελτίωση της παραγωγικότητας μεταξύ του κεφαλαίου και της εργασίας, για να χρησιμοποιήσω όρους πιο τεχνικούς.
Αυτή νομίζω ότι θα είναι και η μεγάλη πρόκληση, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για όλες τις οργανωμένες κοινωνίες. Γιατί αν αισθάνονται οι πολίτες ότι τελικά η τεχνητή νοημοσύνη αφορά πέντε εταιρείες στην Καλιφόρνια και δέκα τρισεκατομμυριούχους και ότι τελικά αυτοί είναι οι μόνοι ωφελημένοι, αυτό είναι βέβαιον ότι θα προκαλέσει κάποιου είδους κοινωνικές αντιδράσεις, όχι κάποιου είδους, μεγάλες κοινωνικές αντιδράσεις, τις οποίες εμείς πρέπει με κάποιο τρόπο να μπορούμε να διαχειριστούμε.
Κώστας Γεράρδος: Η επόμενη ερώτηση έχει να κάνει με έναν «ελέφαντα στο ευρωπαϊκό δωμάτιο», που λέγεται ασιατικές πλατφόρμες. Εκεί λοιπόν τώρα τι έχουμε δει; Αυτό μας απασχολεί πάρα-πάρα πολύ, διότι το εμπόριο που όλοι ξέρουμε εδώ, έχει μεταφραστεί πλέον σε ένα γεωπολιτικό παιχνίδι.
Έχουμε λοιπόν την Κίνα, η οποία λόγω Trump έχει σταματήσει να εξάγει αυτό που μπορεί να εξάγει στην Αμερική, προσπαθεί λοιπόν να καλύψει αυτό το gap με αυτόν τον πλούτο καταναλωτών που λέγεται Ευρώπη, έχει ξεκινήσει με αυτές τις πλατφόρμες, έχουμε και κάποια νέα που είναι ότι εταιρείες πλέον κινέζικες, κολοσσοί, αγοράζουν κολοσσούς retailers, όπως το Media Markt στην Γερμανία, και άρα, λοιπόν, βλέπουμε ότι υπάρχει μία επικινδυνότητα.
Όλοι ξέρουμε, καταρχήν, ότι στις ασιατικές πλατφόρμες επιδοτούν τα μεταφορικά. Παίρνεις θήκη δηλαδή 10 ευρώ και δεν πληρώνεις τίποτα για να έρθει από την Κίνα, το Μαντσού. Εδώ λοιπόν η μεγάλη ερώτηση είναι η εξής: Εσείς, τώρα και με την Προεδρία που θα έχουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πώς σκοπεύετε να το αντιμετωπίσετε; Ήδη έχει γίνει καταρχήν μία πολύ ωραία δουλειά. Πώς σκοπεύουμε να συνεχίσουμε για να προστατευτούμε; Γιατί αυτό είναι επικίνδυνο για τη βιωσιμότητα των εταιρειών και κατά συνέπεια των εργαζομένων.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, χαίρομαι που το θίγετε, διότι στην παγκόσμια οικονομία υπάρχει μία τεράστια ανισορροπία. Ποια είναι αυτή; Η Κίνα είναι το 16%-17% της παγκόσμιας οικονομίας και έχει το 30% της παγκόσμιας βιομηχανικής παραγωγής.
Αυτό σημαίνει ότι είναι μία όχι απλά εξαγωγική υπερδύναμη, αλλά έχει τη δυνατότητα να «πλημμυρίσει» την παγκόσμια αγορά με προϊόντα, τα οποία σε έναν βαθμό τα έχει ήδη επιδοτήσει. Κάποια είναι όντως φτηνά, γιατί είναι ανταγωνιστικά, κάποια είναι φτηνά επειδή είναι επιδοτούμενα.
Και αυτό είναι κάτι το οποίο απασχολεί πάρα πολύ την Ευρώπη και συνολικά η εμπορική μας πολιτική απέναντι στην Κίνα είναι αντικείμενο συζητήσεων, διαρκών συζητήσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Και η εκτίμησή μου είναι ότι θα πρέπει να πάμε σε παρεμβάσεις που να εξασφαλίσουν ίσους κανόνες παιχνιδιού.
Είμαι ένας φιλελεύθερος πολιτικός, πιστεύω στο εμπόριο. Η Ελλάδα είναι πάντα μια ανοιχτή οικονομία, ναυτική υπερδύναμη, στηριζόμαστε στο παγκόσμιο εμπόριο, αλλά με ίσους κανόνες.
Και αν αυτό σημαίνει ότι θα επιβάλουμε, όπως το κάναμε ήδη, έναν πρώτο φόρο flat, καλώς το κάναμε, και αν χρειαστεί να βάλουμε και δεύτερο φόρο, πρόσθετο ενδεχομένως και πιο εξειδικευμένο, ανάλογα με το προϊόν το οποίο θα εισάγουμε. και αυτό πιθανώς να είναι μια λύση την οποία θα πρέπει να εξετάσουμε σίγουρα για την ελληνική Προεδρία.
Τα ζητήματα αυτά είναι εξαιρετικά σημαντικά. Πρέπει να σκεφτόμαστε προφανώς και το καλό του καταναλωτή. Ο καταναλωτής έχει δικαίωμα να αναζητήσει το πιο φτηνό προϊόν και θα είχε πάρα πολύ ενδιαφέρον στην έρευνα την οποία θα κάνετε, τι θα με ενδιέφερε εμένα, να δούμε τελικά την ικανοποίηση του καταναλωτή από το προϊόν το κινέζικο, αυτό το οποίο αγοράζει τελικά, αυτό που λέμε «value for money». Άξιζε τον κόπο ή μήπως τελικά αυτό το οποίο πήραν δεν ήταν αυτό το οποίο προσδοκούσαν; Αυτό έχει μια αξία να ξέρουμε και να το ξέρετε και εσείς και σίγουρα θα είχε και μεγάλο ενδιαφέρον για εμάς μιας και κάνετε αυτή την άσκηση.
Αλλά νομίζω ότι ο κάθε έμπορος ξέρει ότι θέλει να πουλάει το καλύτερο δυνατό προϊόν στην καλύτερη δυνατή τιμή. Αλλά το βασικό το οποίο πρέπει να κάνουμε εμείς είναι να εξασφαλίσουμε ίσους κανόνες παιχνιδιού.
Και βέβαια, αυτό το οποίο βλέπουμε εμείς στο εμπόριο, σκεφτείτε ότι γίνεται σχεδόν σε πάρα πολλούς διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας.
Η μεγαλύτερη πρόκληση, θα έλεγα, αυτή τη στιγμή για την Ευρώπη συνολικά είναι το πώς θα αντιμετωπίσει την κινέζικη αυτοκινητοβιομηχανία. Διότι εκεί έχουμε αυτοκίνητα τα οποία είναι πάρα πολύ ανταγωνιστικά, πάμφθηνα και τα οποία κινδυνεύουν να αφανίσουν τελείως την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία αυτή τη στιγμή μπορεί να είναι το 7%, 8%, 10% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και έχει 12 εκατομμύρια εργαζόμενους.
Άρα, η πρόκληση, θέλω να πω, δεν αφορά μόνο το λιανεμπόριο. Είναι πολύ ευρύτερη, αφορά συνολικά την εμπορική μας προσέγγιση απέναντι στην Κίνα.
Και αν έπρεπε να κάνω μια πρόβλεψη, είναι ότι ναι, η Ευρώπη λελογισμένα θα αυστηροποιήσει τους κανόνες με τους οποίους θα αγοράζει και θα πουλάει στην Κίνα, ως μια στοιχειώδη άμυνα για να μπορέσουμε όχι να προστατεύσουμε, δεν μου αρέσει ο όρος «προστατευτισμός», αλλά να δώσουμε χρόνο στις ευρωπαϊκές εταιρείες να μπορούν να προσαρμοστούν.
Και εσείς -όλα αυτά τα οποία συζητήσαμε, κανείς δεν μένει στατικός, όλα αλλάζουν-, εσείς ξέρετε καλύτερα ότι ανά πάσα στιγμή πρέπει να εξελίσσεστε και να προσαρμόζεστε σε συνθήκες οι οποίες αλλάζουν με πολύ μεγάλη ταχύτητα.
Κώστας Γεράρδος: Σωστά. Να σας πω κάτι που έχει νόημα να το ξέρετε εσείς, νομίζω, ότι πέρα από την έρευνα ικανοποίησης, αυτή τη στιγμή η εταιρεία, ο πανευρωπαϊκός οργανισμός παιχνιδιών έχει κάνει μια έρευνα. Επτά στα δέκα παιχνίδια αυτή τη στιγμή που παίρνει κανείς από αυτές τις πλατφόρμες είναι επιβλαβή για τα παιδιά. Αυτό δεν θα το καταλάβει το παιδί, αλλά είναι επιβλαβή. Οπότε υπάρχει ένα τεράστιο, τέλος πάντων, κεφάλαιο, που πολύ χαίρομαι που θα είμαστε εκεί να το αντιμετωπίσουμε.
Εμείς τώρα όλοι εδώ έχουμε το εξής θέμα, αν θέλετε. Είμαστε εταιρείες οι οποίες, καταρχήν, περνάμε από το μικροσκόπιο. Έχουμε πάρα πολλούς οργανισμούς να μας ελέγχουν, πολύ καλώς μας ελέγχουν. Έχουμε την ΑΑΔΕ, έχουμε το Υπουργείο Οικονομικών, έχουμε την Επιθεώρηση Εργασίας και, ειλικρινά το λέω, πάρα πολύ καλώς.
Έχουμε, λοιπόν, όμως, πάρα πολλούς μηχανισμούς ελέγχου. Έχουμε την ιδιαιτερότητα ότι προσλαμβάνουμε πάρα-πάρα πολύ κόσμο. Έχουμε πάρα πολλά έξοδα και η κερδοφορία, η μέση κερδοφορία εδώ είναι 1%, η καθαρή.
Μας πονάει, λοιπόν, πάρα πολύ, για να καταλήξω, όταν η λιανική βγαίνει ένοχος για την ακρίβεια και όταν κατηγορούμαστε εμείς εδώ για αισχροκέρδεια.
Ξέρω ότι αυτό μπορεί να έχει γίνει για διάφορους λόγους, αλλά εγώ θα ήθελα να μου πείτε, είναι στα σχέδιά σας με κάποιο τρόπο να εξορθολογίσουμε αυτούς τους νόμους και αυτούς τους κανονισμούς; Για να υπάρχει καταρχήν διαφάνεια, τι πρέπει να κάνουμε, τι δεν πρέπει να κάνουμε, και να κινηθεί και η αγορά. Γιατί εμείς αυτή τη στιγμή φοβόμαστε να κάνουμε μια σωστή πολιτική τιμών, aggressive, γιατί…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θεωρώ ότι πολλά από αυτά τα ζητήματα και με τον Κώδικα Δεοντολογίας και με τη συζήτηση την οποία έχουμε κάνει…
Κώστας Γεράρδος: Ο οποίος Κώδικας μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ…
Κυριάκος Μητσοτάκης: …σε μεγάλο βαθμό έχουν αντιμετωπιστεί. Και σίγουρα νομίζω ότι όταν ο πολίτης σκέφτεται το πρόβλημα ακρίβεια, για να το πω πιο συγκεκριμένα, συσσωρευμένες αυξήσεις των τελευταίων πέντε ετών, αυτό είναι το πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζουμε. Δεν είναι μόνο ελληνικό. Θα το ξαναπώ: όλες οι κυβερνήσεις, όλες οι οικονομίες αντιμετωπίζουν μια συσσωρευμένη αύξηση τιμών την τελευταία πενταετία, η οποία τώρα, δυστυχώς, επιδεινώνεται λόγω της κατάστασης με τα καύσιμα.
Όταν ο πολίτης, όμως, σκέφτεται ακρίβεια, δεν σκέφτεται πρώτα και πάνω από όλα το λιανεμπόριο, χωρίς να σημαίνει ότι αυτό δεν είναι κάτι. Μπορεί να σκέφτεται την ενέργεια, μπορεί να σκέφτεται το σούπερ μάρκετ, να σκέφτεται τα ενοίκια.
Αλλά το σημαντικό εδώ είναι να έχουμε μια αγορά η οποία δουλεύει σωστά και ανταγωνιστικά. Ξέρετε πολύ καλά ότι στο παρελθόν είχαμε βάλει αυστηρούς κανόνες σε σχέση με περιθώρια κέρδους. Τους αφαιρέσαμε και νομίζω ότι καλά κάναμε από ένα σημείο και πέρα. Και πιστεύω πάντα στην καλή τη πίστη συνεννόηση με την αγορά, πάντα προωθώντας τον ανταγωνισμό.
Ο ανταγωνισμός είναι αυτός ο οποίος τελικά ρίχνει τις τιμές και οι όποιες παρεμβάσεις έχουν να κάνουν με την ελάφρυνση του κόστους. Εν προκειμένω, δεν μπορούμε εύκολα να παρέμβουμε εμείς στο κόστος αγοράς των προϊόντων, αλλά ενδεχομένως τα υπόλοιπα κόστη να είναι σε έναν βαθμό εντός του πλαισίου που να μπορούμε με κάποιο τρόπο να βοηθήσουμε.
Άρα, η δική μας λογική είναι συνεννόηση με την αγορά, καθαροί κανόνες, ναι, πρόστιμα, και χαίρομαι που με τόσο ενθουσιασμό υποδεχθήκατε τον Διοικητή της ΑΑΔΕ. Όταν τον ανακοινώσατε, λέω, «τώρα για καλό το είπατε;», δεν ξέρω, αλλά καταλαβαίνω ότι και σε αυτό να υπάρχει μια σχέση εμπιστοσύνης.
Και βέβαια, να πω και κάτι για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, που για εμάς ήταν ένα μεγάλο στοίχημα. Και αναφέρομαι στις ηλεκτρονικές συναλλαγές όχι μόνο στο ηλεκτρονικό εμπόριο, αλλά στις ηλεκτρονικές συναλλαγές στο ταμείο. Αυτό είναι μια μεγάλη κατάκτηση, ήταν ένα στοίχημα το οποίο βάλαμε και με την ΑΑΔΕ, ότι θέλουμε να αυξήσουμε τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, ότι θέλουμε να έχουμε ηλεκτρονική διαφάνεια σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και εν προκειμένω εμπορίου.
Το κερδίζουμε αυτό το στοίχημα και είναι αυτό το οποίο -για να κάνω μια γέφυρα με αυτό το οποίο είπα στην αρχή- το οποίο μας επιτρέπει τελικά να έχουμε και περισσότερα έσοδα. Το κενό ΦΠΑ μειώθηκε από το 24% που ήταν όταν είχαμε έρθει στα πράγματα, σχεδόν στο 9%. Είμαστε πια στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και -γιατί όχι;- να πηγαίνουμε ακόμα καλύτερα.
Κι όταν βλέπω τη νέα γενιά, δεν υπάρχει νομίζω νέο παιδί το οποίο να έχει αυτή τη στιγμή… Το μετρητό σχεδόν τείνει να εξαφανιστεί. Δεν μας στεναχωρεί εμάς αυτό, το θέλουμε.
Αυτό ανοίγει βέβαια την πόρτα πάλι, για άλλου είδους απάτες -αναφερθήκατε στις απάτες. Άρα, ουδέν καλόν αμιγές κακού εν προκειμένω, διότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι για ένα περιβάλλον όπου οι συναλλαγές θα είναι ολοένα και πιο ψηφιακές και να έχουμε χτίσει και τις γραμμές άμυνας γι’ αυτό, και εσείς ως εμπόριο και εμείς ως Πολιτεία, για να προστατεύσουμε τελικά τον καταναλωτή.
Κώστας Γεράρδος: Και μια που ανοίξαμε τη συζήτηση με τη λιανική, να την κλείσουμε με τη λιανική. Αν ήσασταν CEO μιας εταιρείας retail, ποια θα ήταν η πρώτη απόφαση που θα παίρνατε και ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που θα ζητούσατε από την κυβέρνηση;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κι εγώ αισθάνομαι μερικές φορές και με κατηγορούν ότι αντιμετωπίζω την άσκηση ως CEO, ως Διευθύνων Σύμβουλος.
Δεν το θεωρώ κακό, γιατί θεωρώ ότι αυτό βάζει μια πειθαρχία, μια στοχοθεσία, μια λογοδοσία, μια προτεραιοποίηση, μια ανάγκη να καταλάβουμε… Όπως κι εσείς θέλετε να καταλάβετε τους καταναλωτές σας, κι εμείς πρέπει να καταλάβουμε τους πολίτες και τις πραγματικές τους ανάγκες και να τους αντιμετωπίσουμε με σεβασμό.
Νομίζω ότι το πιο βασικό και αυτό που είναι σε έναν βαθμό κοινό είναι ότι πρέπει να σέβεστε τον πελάτη και εμείς σε έναν βαθμό ως «CEO της πολιτείας» πρέπει να σεβόμαστε τους πολίτες και να καταλαβαίνουμε τις πραγματικές τους ανάγκες και να μην τους αντιμετωπίζουμε με υπεροψία ή να τους θεωρούμε δεδομένους.
Φαντάζομαι ότι κανένας λιανέμπορος δεν θέλει να θεωρεί τον πελάτη δεδομένο -έτσι δεν είναι;-, διότι υπάρχει ανταγωνισμός. Υπάρχει και μαγαζί δίπλα στο οποίο μπορεί κανείς να ψωνίσει.
Έτσι και εμείς δεν μπορούμε να θεωρούμε τους πολίτες δεδομένους και να θεωρούμε a priori τους εαυτούς μας αναντικατάστατους, διότι πάντα όπως και στο λιανεμπόριο και στην πολιτική υπάρχουν επιλογές.
Αλλά νομίζω ότι αυτό που είναι κοινό είναι ότι πρέπει να καταλαβαίνουμε τις μεγάλες αλλαγές που έρχονται. Δηλαδή, δεν νομίζω ότι υπάρχει CEO που να μην βλέπει αυτά τα οποία γίνονται και να θεωρεί ότι τα πράγματα θα είναι του χρόνου όπως είναι σήμερα. Δεν θα είναι.
Το πώς θα είναι δεν το ξέρουμε, κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα. Ένα είναι βέβαιο: ότι δεν μπορεί κανείς να συμβιβαστεί με την ιδέα ότι δεν θα αλλάξουν γρήγορα τα πράγματα. Αυτό ισχύει και για εμάς, ισχύει και για εσάς.
Άρα, η δυνατότητα της προσαρμοστικότητας και της ταχύτητας είναι απολύτως κρίσιμη. Και μερικές φορές, ναι, θα πρέπει να πάρει κανείς και ρίσκα και αποφάσεις χωρίς να έχει πολλά… Αν περιμένετε να έχετε όλα τα δεδομένα στη διάθεσή σας για να πάρετε μια απόφαση, αποκλείεται.
Το ίδιο ισχύει και για εμάς. Αν περιμένουμε να πάρουμε αποφάσεις έχοντας όλα τα δεδομένα, θα μας έχουν ξεπεράσει οι εξελίξεις κατά πολύ.
Όσο προχωράει, λοιπόν, αυτή η συζήτηση, έχουμε περισσότερα, όλο και περισσότερα κοινά.
Εγώ να σας ευχαριστήσω πάντως για την πρόσκληση και πάλι να σας συγχαρώ για τη σημαντική δουλειά την οποία κάνετε και να επαναλάβω ότι οι πόρτες μας είναι ανοιχτές, και του Υπουργείου αλλά και οι δικές μου.
Είστε ένας πολύ σημαντικός κλάδος για την ελληνική οικονομία και χαίρομαι που μου δόθηκε η δυνατότητα να βρεθώ σήμερα μαζί σας.
Κώστας Γεράρδος: Είναι πολύ μεγάλη μας τιμή και να μας ξανάρθετε. Σας ευχαριστούμε πολύ.
