Ερωτήσεις και απαντήσεις για τα νέα μέτρα στήριξης των πολιτών

 

Ποιο είναι το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων και πως καλύπτεται;

• Η κυβέρνηση έχει ήδη διαθέσει 300 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, μέσω παρεμβάσεων όπως είναι η επιδότηση στο ντίζελ, το fuel pass, η στήριξη στα λιπάσματα, η ενίσχυση των ακτοπλοϊκών εταιρειών, ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων. Από τον δημοσιονομικό χώρο που απομένει επιστρέφουμε το μεγαλύτερο μέρος του, δηλαδή άλλα 500 εκατομμύρια ευρώ, πίσω στην κοινωνία. Αυτό το πλεόνασμα έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί δεν είναι συγκυριακό. Δεν προέρχεται από υπερφορολόγηση των πολιτών, ούτε από κάποια προσωρινή συγκράτηση δαπανών. Είναι αποτέλεσμα μιας βαθιάς διαρθρωτικής αλλαγής στον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας.
• Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις το 10% του επιπλέον πλεονάσματος προέρχεται από έμμεσους φόρους. Η υπεραπόδοση είναι αποτέλεσμα ανάπτυξης της οικονομίας, της μείωσης της ανεργίας, της αύξησης των επενδύσεων. Ταυτόχρονα προέρχεται από την εντατικοποίηση της μάχης κατά της φοροδιαφυγής, από την αποτελεσματικότερη διαχείριση των δαπανών, την ψηφιοποίηση των συναλλαγών που ενισχύει τη φορολογική συμμόρφωση και την επέκταση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η οποία περιορίζει την αδήλωτη εργασία και που ενισχύει τη διαφάνεια.

 

Πώς προέκυψαν τελικά τα 800 εκατομμύρια ευρώ που θα διατεθούν στους πολίτες;

• Ο δημοσιονομικός χώρος των 800 εκατομμυρίων προέρχεται, πρώτον, από αναγνώριση ως μόνιμων εσόδων περίπου 200 εκατομμυρίων για το 2026 και από την εξοικονόμηση δαπανών ύψους 600 εκατομμυρίων. 
• Τα έσοδα που αναγνωρίζονται ως μόνιμα με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες προέρχονται από νομοθετική παρέμβαση ή κανονιστική παρέμβαση του κράτους.
• Είναι η επέκταση της κάρτας εργασίας σε χονδρεμπόριο, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και εταιρείες ενέργειας που έγινε τον Νοέμβριο και επέφερε επιπλέον 120 εκατομμύρια ευρώ, η φορολόγηση των διαδικτυακών παιγνίων που εξαγγείλαμε τον προηγούμενο μήνα, που έχει 50 εκατομμύρια φέτος, 100 εκατομμύρια το 2027, σε πλήρες έτος.
• Και 33 εκατομμύρια ευρώ είναι η εκτίμηση των επιπλέον φορολογικών εσόδων από το ηλεκτρονικό πελατολόγιο στα συνεργεία, τα πλυντήρια αυτοκινήτων κτλ..
• Σε ό,τι αφορά το σκέλος των δαπανών: Η μόνιμη εξοικονόμηση δαπανών, αφού αναλύθηκαν τα στοιχεία του 2025, εκτιμάται σε 600 εκατομμύρια ευρώ.
• Άρα 600 εξοικονόμηση δαπανών και 200 ενεργητικά μέτρα εσόδων, 800 εκατομμύρια, που είναι ακριβώς τα ποσά που έχουμε διαθέσει με βάση όσα επιτρέπει ο δείκτης δαπανών.

 

Μήπως τελικά τα μέτρα δεν αφορούν τους πολλούς, λόγω των κριτηρίων που υπάρχουν;

• Όχι, αντιθέτως η «περίμετρος» των μέτρων έχει διευρυνθεί σημαντικά μέσω της αύξησης των εισοδηματικών και άλλων κριτηρίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέτρα στήριξης καλύπτουν το 85% των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, το 86% των ενοικιαστών και το 80% των οικογενειών με προστατευόμενα τέκνα, που σημαίνει ότι στηρίζεται η συντριπτική πλειονότητα των νοικοκυριών. Και βέβαια το 100% των αγροτών σε ό,τι αφορά την επιδότηση με 15% της αγοράς λιπασμάτων και το 100% των οφειλετών με ληξιπρόθεσμα χρέη έως το τέλος του 2023 για ένταξη στη ρύθμιση των 72 δόσεων. 
• Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το επίδομα των 300 ευρώ καθαρά θα το λάβουν όλοι οι συνταξιούχοι με οικογενειακό εισόδημα έως 25.000 οι άγαμοι (από 14.000) και 35.000 οι έγγαμοι (από 26.000), ενώ αυξάνονται και το όρια της αξίας της ακίνητης περιουσίας στα 300.000 (από 200.000) και 400.000 (από 300.000) αντίστοιχα. Συνολικά διευρύνονται οι δικαιούχοι κατά 420.000 (σύνολο δικαιούχων της ενίσχυσης 1,87 εκατ. συνταξιούχοι από 1,45 εκατ. δικαιούχους προηγουμένως). Σημειώνουμε ότι όσοι λαμβάνουν αναπηρική σύνταξη δεν υπάρχει όριο ούτε ηλικιακό ούτε εισοδηματικό.
• Αντίστοιχα, για την επιστροφή ενοικίου αυξάνονται τα όρια εισοδήματος (από τα 20.000 στα 25.000 για τους άγαμους και από τα 28.000 στα 35.000 για τους έγγαμους, πλέον 5.000 για κάθε τέκνο ενώ για μονογονεϊκές από τα 31.000 στα 39.000, πλέον 5.000 για κάθε τέκνο μετά το πρώτο). Το μέτρο πλέον καταλαμβάνει το 86% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον, συνολικά 1 εκατομμύριο δικαιούχοι).
• Επίσης για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση 150 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο που θα δοθεί χωρίς αίτηση στα τέλη Ιουνίου το όριο εισοδήματος για ζευγάρι με 1 παιδί ανέρχεται σε 40.000 ευρώ αυξανόμενο κατά 5.000 για κάθε επιπλέον τέκνο (για μονογονεϊκή οικογένεια 39.000 ευρώ αυξανόμενο κατά 5.000 για κάθε επιπλέον τέκνο).  Δικαιούχοι είναι περίπου 1.000.000 νοικοκυριά.

 

Γιατί δεν μπορούμε να διαθέσουμε περισσότερα από 800 εκατομμύρια ευρώ αφού το πλεόνασμα είναι μεγαλύτερο;

• Το κριτήριο που ισχύει με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες είναι το όριο των καθαρών δαπανών. Δεν πρέπει να ξεπεράσουμε το όριο αυτό,  να θυμίσουμε ότι ήδη 9 χώρες είναι σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος επειδή ξεπέρασαν το συγκεκριμένο μέτρο, με αποτέλεσμα να προχωρούν σε περιστολές δαπανών ή αυξήσεις φόρων.
• Με τα μέτρα που ανακοινώθηκαν χθες έχουν καλυφθεί 800 εκατομμύρια ενώ απομένει ένας χώρος περίπου 200 εκατομμυρίων για φέτος, που όμως έχει κρατηθεί γιατί κανείς δεν γνωρίζει τις διεθνείς εξελίξεις και την πορεία των τιμών ενέργειας.

 

Ναι, αλλά το πλεόνασμα του 2025 από 3,7% που το υπολογίζατε ανήλθε τελικά στο 4,9%, δηλαδή ήταν υψηλότερο κατά 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Μήπως αυτό προέκυψε από την υπερφορολόγηση των πολιτών μέσω του ΦΠΑ, όπως υποστηρίζει η αντιπολίτευση;

• Όχι, ο ΦΠΑ δεν επηρέασε παρά μόλις κατά 10% στην αύξηση του πλεονάσματος. Πώς προήλθε το αποτέλεσμα του 2025, που ήταν 2,9 δισ. ευρώ παραπάνω; Από τα 2,9 δισ. ευρώ, τα 1,2 δισ. ευρώ είναι παραπάνω έσοδα και 1,7 δισ. ευρώ λιγότερες δαπάνες.
• Από τα 1,2 δισ. ευρώ παραπάνω έσοδα, 500 εκατομμύρια είναι από τους φόρους, εκ των οποίων 250 εκατομμύρια είναι ο ΦΠΑ, 214 εκατ. ο φόρος εισοδήματος και 32 εκατομμύρια λοιποί φόροι. Άρα το επιχείρημα ότι το πλεόνασμα των 2,9 δισ. ευρώ το δημιούργησε ο ΦΠΑ, δεν ισχύει. Ο ΦΠΑ είναι μόλις 250 εκατομμύρια στα 2,9 δισ. ευρώ, ούτε το 10%. Επίσης, η αύξηση του φόρου εισοδήματος κατά 210 εκατομμύρια και των ασφαλιστικών εισφορών κατά 150 εκατομμύρια προέρχεται από τους υψηλότερους μισθούς και τη χαμηλότερη ανεργία. Ακόμη 463 εκατομμύρια είναι έσοδα νομικών προσώπων από επιπλέον μερίσματα, καλύτερη πορεία εσόδων στο Κτηματολόγιο και την Αναπτυξιακή Τράπεζα. Και επίσης 117 εκατομμύρια είναι λοιπά έσοδα των φορέων γενικής κυβέρνησης.
• Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες που είναι μειωμένες κατά 1,7 δισ, αυτό οφείλεται διότι 1,1 δισ. είναι ετεροχρονισμένες δαπάνες, (δηλαδή έχουν μετατεθεί για φέτος κ.λπ.) και 600 εκατομμύρια μόνιμες μειώσεις δαπανών.
• Παράδειγμα ετεροχρονισμένων δαπανών του 1,1 δισ. ευρώ είναι η μικρότερη μισθολογική δαπάνη λόγω των αποχωρήσεων που αναπληρώθηκαν όμως τέλη Νοεμβρίου και Δεκέμβριο με προσλήψεις, άρα είχαμε 170 εκατομμύρια όφελος το 2025, που δεν υπάρχει όμως το 2026 γιατί έχουν γίνει πλέον οι προσλήψεις των δημοσίων υπαλλήλων.
• Επίσης είχαμε 156 εκατομμύρια μη ανάλωση του αποθεματικού που έχουμε για φυσικές καταστροφές στον τακτικό προϋπολογισμό, γιατί είχαμε καλύτερη πορεία όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές το 2026 και δεν αναλώθηκε κλπ.

 

Μετά τις ανακοινώσεις των μέτρων ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για την ΔΕΘ;

• Ας μην προτρέχουμε, ωστόσο είναι σαφές ότι η επιλογή του Πρωθυπουργού και η επιλογή της κυβέρνησης είναι η μόνιμη αφαίρεση βαρών.
• Τι έχουμε κάνει μέχρι τώρα; Έχουμε αφαιρέσει πάνω από 83 φόρους και εισφορές όλα αυτά τα χρόνια, αφαιρούμε βάρη από την οικονομία και έχουμε πετύχει ταυτόχρονα να έχουμε τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωζώνη και να μειώνουμε το δημόσιο χρέος με τους ταχύτερους ρυθμούς σε όλη την Ευρώπη.
• Για το 2027 ο δημοσιονομικός χώρος είναι 1 δισ. ευρώ ο χώρος. Απομένουν περίπου 100-200 για φέτος και 1 δισ. για το 2027, δηλαδή το 0,4% του ΑΕΠ. Σημειώνουμε ότι για το 2027 έχουν ήδη εξαγγελθεί μια σειρά μέτρων που έχουν επιπλέον δημοσιονομικό κόστος σε σχέση με το 2026, (όπως για παράδειγμα η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ που έχει μειωθεί φέτος κατά 50% για τους χιλιάδες μικρούς οικισμούς, η αύξηση των συντάξεων με την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς κλπ).

 

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι όλο το υπερπλεόνασμα έπρεπε να δοθεί για την αναστολή του ΦΠΑ σε τρόφιμα και φάρμακα, την μείωση του ειδικού φόρου και στη 13η σύνταξη. Τι απαντάτε;

• Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ ισοδυναμούν μόνο με 3 δισ. ! Αυτό το οποίο προτείνει ο κ. Φάμελλος παραβιάζει τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Να το πω σε απλά ελληνικά: είναι παράνομο. Έχουμε τον ευρωπαϊκό κανόνα για τις δαπάνες. Ας μας πει ο κ. Φάμελλος με ποια νομική βάση θα μπορούσε να δώσει αυτά τα 3 δισ..
• Εμείς είπαμε ότι ο δημοσιονομικός χώρος για φέτος είναι συν 1 δισ. Κρατάμε περίπου τα 200 εκατομμύρια , έχουμε ήδη δώσει τα 300 και ανακοινώνουμε άλλα 500. Το 1 δισ. είναι αυτό που μας επιτρέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Το υπόλοιπο πάει κατά βάση στο χρέος. Αυτή είναι η λογική όλων αυτών των κανόνων. Εξυπηρετείς το χρέος ταυτοχρόνως.

 

Δεν θα μπορούσατε να μειώσετε τον ΦΠΑ στα τρόφιμα;

• Εμείς κάναμε μια επιλογή να τα δώσουμε απ' ευθείας στους πολίτες, σε οικογένειες με παιδιά, συνταξιούχους, ενοικιαστές. Η μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος λέει ότι όταν μειώνεις στον ΦΠΑ μόνο το 19% φτάνει στον κόσμο. Για αυτό προτιμήσαμε την απευθείας στήριξη των πολιτών.