Στους δημοσιογράφους που καλύπτουν τα θέματα του Eurogroup η απόφαση να «παγώσει» η εκταμίευση της τελευταίας δόσης για την Ελλάδα ήρθε ως έκπληξη. Αντιθέτως, η ελληνική κυβέρνηση γνώριζε πολύ καλά –εδώ και ημέρες– ότι υπάρχει περίπτωση να μην εγκριθεί η δόση, καθώς είχαν εκφραστεί ενοχλήσεις όχι μόνο από τους θεσμούς αλλά και από τις πρωτεύουσες για τον τρόπο που λήφθηκαν οι αποφάσεις όσον αφορά την επέκταση του μειωμένου ΦΠΑ.
Ολα ξεκίνησαν στις 29 Ιουνίου, όταν ο Ελληνας πρωθυπουργός, μετά τη λήξη της Συνόδου Κορυφής, ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει ο μειωμένος ΦΠΑ στα πέντε νησιά που πλήττονται από την προσφυγική κρίση για «όσο διαρκεί η κρίση και για όσο είμαι πρωθυπουργός», είχε πει χαρακτηριστικά. Αυτή η ανακοίνωση έγινε μετά την απόφαση του Αλ. Τσίπρα να δεχθεί την επιστροφή προσφύγων από τη Γερμανία που πρώτα είχαν περάσει από την Ελλάδα, κάτι που του είχε ζητήσει η Γερμανίδα καγκελάριος στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής, για αυτό και πολλά ρεπορτάζ έλεγαν τότε ότι η επέκταση του ΦΠΑ ήταν το αντάλλαγμα της κ. Μέρκελ για τη βοήθεια που της προσέφερε. Ομως η Γερμανίδα καγκελάριος δεν έχει δείξει ότι προσπερνά διαδικασίες και θεσμούς στα οκτώ χρόνια της ελληνικής κρίσης. Ο Αλ. Τσίπρας είχε τονίσει τότε ότι η απόφαση λήφθηκε με την «κατανόηση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ο οποίος είναι απόλυτος γνώστης των συνθηκών σε αυτά τα πέντε νησιά», όπως ανέφερε. Ομως, όπως είναι γνωστό ύστερα από τρία μνημόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελεί έναν από τους θεσμούς και σίγουρα δεν έχει τον τελικό λόγο όσον αφορά την Ελλάδα. Οι αξιωματούχοι των υπόλοιπων θεσμών (ΕΚΤ, ESM και ΔΝΤ) πολύ γρήγορα εξέφρασαν την ενόχλησή τους για την εξαγγελία αυτού του μέτρου, καθώς, πρώτον, δεν ήταν ενήμεροι και, δεύτερον, δεν είχαν δώσει την έγκρισή τους, παρόλο που το δημοσιονομικό κόστος δεν ήταν μεγάλο.
Σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, από το Euroworking Group της προηγούμενης εβδομάδας είχαν εκφραστεί κάποιες πρωτεύουσες, και όχι μόνον από τη Γερμανία, οι ενοχλήσεις για την εξαγγελία του μέτρου από τον Αλ. Τσίπρα. Καθώς η ανακοίνωση είχε γίνει από τον Ελληνα πρωθυπουργό και οι θεσμοί δεν ήθελαν να δημιουργήσουν μεγάλο θέμα μία ανάσα πριν από την έξοδο από το πρόγραμμα, κρατήθηκαν πολύ χαμηλοί τόνοι, ενώ το Βερολίνο ζήτησε από την Αθήνα να καλύψει τις απώλειες εσόδων ύψους 28 εκατ. ευρώ από την παράταση του μειωμένου ΦΠΑ μέσω άλλων πηγών. Για αυτό και Ευκλ. Τσακαλώτος προσήλθε στο Eurogroup προετοιμασμένος, έχοντας τις περικοπές των 28 εκατ. από αμυντικές δαπάνες σημειωμένες σε έγγραφο.
Η εξαγγελία του Αλ. Τσίπρα δεν είχε περάσει απαρατήρητη και από το γερμανικό Κοινοβούλιο, καθώς ο βουλευτής των Γερμανών Φιλελευθέρων Φρανκ Σέφλερ είχε ζητήσει να συγκληθεί εκτάκτως για το θέμα η αρμόδια επιτροπή της Bundestag, τονίζοντας ότι ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Ολαφ Σολτς δεν μπορεί «απλώς να συναινέσει» στην αναστολή της αύξησης του ΦΠΑ. Εφόσον η γερμανική Βουλή είχε ήδη ψηφίσει το επικαιροποιημένο μνημόνιο, στο οποίο αποδεικνύεται ότι έχουν ικανοποιηθεί και τα 88 προαπαιτούμενα για την εκταμίευση της δόσης, το γεγονός ότι ένα από αυτά δεν ικανοποιήθηκε τελικά ύστερα από μονομερή απόφαση της Ελλάδας δημιούργησε πρόβλημα και η εκταμίευση «πάγωσε» μέχρι να λυθεί το ζήτημα στο γερμανικό Κοινοβούλιο.
Οι θεσμοί προσπάθησαν να κρατήσουν πολύ χαμηλούς τόνους, λέγοντας ότι είναι μικρό κώλυμα το οποίο θα λυθεί τις επόμενες εβδομάδες. Σε αυτό το πνεύμα ήταν και η χθεσινή ανακοίνωσή του ESM, όπου σημειώνεται πως επί της αρχής εγκρίνεται το τελευταίο τμήμα της δόσης του προγράμματος για τη χώρα μας, υπό την προϋπόθεση πως θα τηρηθούν οι δεσμεύσεις προς τους δανειστές. «Μόλις ολοκληρωθεί η εθνική διαδικασία, η εκταμίευση θα ακολουθήσει γρήγορα πολύ πριν από το τέλος του προγράμματος του ESM».
Ελένη Βαρβιτσιώτη
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
